Truyện ngắn

 

Lời Nguyện Cầu

 

Điệp Mỹ Linh

 

 

Duới nh trăng, con tu băng mnh về phương Bắc. Tiếng xnh xịch của my tu ha với m thanh của gi rt bn khung knh cng tiếng bnh sắt cạ ln đường rầy tạo nn chuỗi m thanh dồn dập, vội v, rộn rng. Những lc bnh sắt chạm vo chỗ nối của hai đoạn đường rầy, m thanh nghe sắc v mạnh hơn. C lẽ cc đoạn đường rầy đều c cùng chiều di cho nn m thanh ấy rơi rất đều vo một khoảng thời gian nhất định.

 

Tỳ tay ln chiếc kệ nhỏ nơi cửa sổ toa xe, Bảo-Trn nhn ra cnh đồng mờ nhạt nh trăng. Bảo-Trn thấy dường như nh trăng lng lnh hơn nơi ao nước hay nơi ruộng su. Xa thật xa, vi nh đn leo lt trng đến th lương. Những lm cy thấp hoặc cổ thụ hay lũy tre di, dưới nh trăng trong, biến thnh mu xm đậm. V, trong tầm mắt của Bảo-Trn, hnh thể của lũy tre cũng như những khm cy v cổ thụ biến thể ty theo vị thế di chuyển của con tu.

 

Lớn ln từ phố thị v đ sống dưới vm trời u Mỹ suốt bao nhiu năm di, nhưng khi thấy khung cảnh ny, khng hiểu tại sao Bảo-Trn lại cảm thấy quen thuộc v gần gũi v cng.

 

Bất chợt ci tu hut ln no nng rồi từng thn sắt lớn loại thn sắt để lm nhịp cầu vượt nhanh qua khung cửa sổ trong khi tiếng gi rt mạnh như tht go. m thanh gi rt, chiếc cầu sắt v cnh đồng ngập nh trăng gợi nơi tiềm thức Bảo-Trn hnh ảnh những chuyến tu đm của một thời thơ dại trong vùng giải phóng.

 

Trong khi tm tr đang lần d trong vng a-lại-gia-thức để tm lại thời thơ dại, Bảo-Trn tưởng như nghe được một điệu Valse trổi ln; v Bảo-Trn v tnh l la l l theo. Bảo-Trn cứ nhn cnh đồng trn ngập nh trăng v l la l la l . . . mi như vậy cho đến khi con tu chậm lại v ngừng hẳn.

 

Dưới nh đn vng nhạt, ba chữ ga Quảng-Ngi mu đỏ hiện ra sau mấy tu dừa. Trong tầm mắt của Bảo-Trn, thay v hiện ra một nh ga khang trang, sn ga im vắng như một thực thể th Bảo-Trn lại mơ hồ, tưởng như thấy lại một nh ga đổ nt v bị my bay Php bắn ph, chỉ cn nền xi-măng vỡ vụn. Trn nền xi-măng ấy, dưới nh sng hiu hắt của những ngọn đn lồng, nhiều đứa trẻ ăn mặc rch rưới đang ngồi co ro, nhn chầm chập vo mấy gnh bn qu vặt bằng nh mắt thm thuồng. Nơi mỗi gnh bn qu vặt, Bảo-Trn thấy một người đn b lam lũ ngồi trn cy đn gnh lật ngửa, giữa đi ging. Trong mỗi chiếc ging thường c một ci thng, bn trn l ci trẹt đựng kẹo tho lo, kẹo đậu phọng, bnh thuẫn, bnh in, thuốc r, bắp, khoai, v. v... để bn cho khch của những chuyến xe gn ban đm. Thỉnh thoảng hnh khch cũng thấy một đứa b nằm ngủ cong queo trong một ci thng trống. Nhiều đứa b trai tay xch ấm nước tr, nch kẹp vi ci ly, miệng rao trầm trầm:

 

- Nước đy. Nước tr đy. Mua đi! Mua đi!

 

Nhiều người trn xe gn nghịch ngợm:

 

- Sao my dm bn nước, my?

 

Mấy đứa b bn nước c vẻ sợ, lắc đầu:

 

- u c, tui đổi nước m.

 

Bảo-Trn thấy gần gũi v thương yu hnh ảnh những đứa trẻ khốn khổ, ban ngy phải đi mt la, mt khoai, lượm củi hoặc chăn tru, chăn b; ban đm phụ mẹ bn hng hoặc bn nước ở ga xe lửa Quảng-Ngi.

 

Gọi l ga xe lửa nhưng vo thời điểm cuối thập nin 40, những chuyến tu đến ga Quảng-Ngi chỉ l những chuyến xe gn. Xe gn gồm một hay vi toa xe lửa cũ được nối vo nhau, do sức người đẩy từ pha sau v xe chạy trn những đoạn đường rầy chưa bị ph hủy theo chnh sch tiu thổ khng chiến của Vịt Minh. Khi no xe xuống dốc, những người đẩy xe gn đu thn người ln toa xe, để xe tự do tuột dốc. Khi tốc độ xe giảm nhiều, những người ấy nhảy xuống, đẩy tiếp. Xe gn chỉ dm chạy ban đm v ban ngy sợ phi cơ Php oanh tạc.

 

Nếu ai đ từng sống ở vng giải phng mới cảm nhận được nỗi hi hng mỗi khi nghe tiếng phi cơ. V vậy người dn ở đy thường đo hầm trn trong sn hoặc hầm di dọc theo lũy tre để trốn my bay. Nơi cng sở, ngoi hầm trn, hầm di cn c hầm ngang, miệng hầm xoay ra hầm di. Mỗi khi đi đu ai cũng mặc quần o mu sậm v khng đội nn l, sợ mu sng phi cơ dễ thấy, v họ thường cầm theo một nhnh cy tươi. Hễ nghe tiếng my bay, họ lập tức nằm rạp xuống, phủ nhnh cy ln người để ngụy trang.

 

Cch ngụy trang bằng l cy chỉ p dụng vo những lc đi trn đồng trống; cn như đi từ ga Quảng-Ngi về sng Tr-Khc, rẽ tay tri rồi đi dọc theo bờ sng để về lng Sơn-Tịnh th khỏi phải ngụy trang; v dọc bờ sng Tr-Khc l sự tiếp nối của những lũy tre di hun ht v nhiều vườn dừa rợp bng.

 

Những buổi trưa nắng hạn, dưới bng mt m đềm bn bờ sng Tr Khc, nhiều bc nng phu np nắng, ăn trưa. Ăn xong, c bc tựa gốc dừa, lấy nn cời (nn rch) che mặt, đnh một giấc; c bc ngồi phe phẩy chiếc nn cời, vừa ph pho điếu thuốc r được vấn bằng l chuối non vừa nghe tiếng reo h của lũ trẻ đang nghịch nước dưới bến sng; cũng c bc trở ra đồng, ngn ngẩm nhn những đường nứt nẻ dấu tch khắc nghiệt của ma H trn những thuở ruộng đất cứng như nung.

 

ể gip ruộng la bớt cằn cỗi, những bnh xe nước dọc bờ sng Tr-Khc vẫn quay đều để lấy nước vo ruộng; nhưng vo ma Hạ nước vẫn khng đủ cung ứng cho nhu cầu của nh nng. V vậy, những buổi sng sớm, Bảo-Trn thấy nhiều người đn b bọc con sau lưng hoặc trước ngực bằng tấm vải cột thắt vo người rồi đi ra đồng đứng tt nước nơi một gc ruộng.

 

Phương tiện tt nước, đi khi l chiếc gu sng c bốn sợi giy dừa, do hai người đứng hai bn ao nước ko ln v thả xuống một cch nhịp nhng, đều đặn; cũng c khi chỉ gồm ba thanh tre được cắm vo ba gc nơi c nước rồi cột ba đọt tre vo với nhau. Ngay chỗ ba đọt tre chụm vo người ta cột thm một sợi giy c gắn ci gu đ được trt dầu hắc cho nước khỏi chảy. Miệng gu được xoay về hướng m người tt nước muốn nước chảy vo; pha sau ci gu người ta cột một thanh tre ngắn. Người tt nước chỉ việc ko thanh tre ny ra sau, di ci gu xuống nước, xc mạnh ln rồi đẩy ra pha trước. Nước từ ci gu sẽ tun vo thuở ruộng m người tt nước muốn.

 

Trong khi người trẻ lo tt nước, gieo mạ hoặc đi rẫy th trẻ con la tru b ra đồng hoặc đi mt củi, đo khoai v cc cụ gi miệng mm, lưng cng lum khum bn đn g hoặc bn mng cm heo. Dĩ nhin mọi cử động của cc cụ rất chậm chạp, như những bước đi của cc cụ.

 

Trong tất cả hnh ảnh vừa chỗi dậy từ tm thức, Bảo-Trn bỗng thấy hiện ln hnh ảnh đứa b gi tc cắt bum-b, mỗi sng được Mẹ chải đầu, chia mớ tc pha sau ra lm hai rồi thắt lại bằng hai nơ đỏ. ứa b gi thường mặc o tay phồng cổ Hồng-Kng, do Mẹ tỷ mỷ may tay.

 

n b/con gi trong lng Sơn-Tịnh nhỏ b ny ai cũng mặc o cổ kiềng hay cổ b-lai hoặc tn thời lắm l o cổ bẻ chứ t ai biết o cổ Hồng-Kng như thế no. Từ ngy gia đnh đứa b gi về đy, cổ o Hồng-Kng bắt đầu thịnh hnh. Ngoi kiểu o tay phồng cổ Hồng-Kng v hai nơ đỏ trn mi tc, đứa b ấy cn c ci tn rất lạ. Ở lng Sơn-Tịnh, thường thường con gi chỉ mang những tn đơn, mộc mạc như Mận, Lượm, Gi, v. v... hoặc những tn c tch cch văn hoa như Lan, Mai, Cc... ằng ny đứa b lại c tn kp: Bảo-Trn.

 

Bảo-Trn khng những lạ ở ci tn m cn trng khc hẳn những đứa b trong lng v ln da trắng mịn, sng mũi cao v đi mắt cng mi tc mu nu sậm. Chnh mi tc, đi mắt v sng mũi khiến nhiều người gọi b Bảo-Trn l Ty lai.

 

Danh từ Ty lai khng phải by giờ ng b Dư cha mẹ ruột của Bảo-Trn mới nghe nhiều người gọi Bảo-Trn, m từ dạo cn ở vng tạm chiếm ng b Dư cũng thường nghe thin hạ xầm x mỗi khi ng B đẩy xe đưa Bảo-Trn đi dạo quanh chợ Ha-Bnh hoặc Hồ-Xun-Hương.

 

Thời điểm đ những gia đnh danh gi, giu sang khng bao giờ muốn ai nghĩ rằng con hay chu của họ c mu lai; v đ l điều xấu hổ, nhục nh. V vậy, Ngoại của Bảo-Trn cứ cạo tc Bảo-Trn hoi, với hy vọng khi tc mọc ra sẽ trở thnh đen. Nhưng tc của Bảo-Trn chưa bao giờ trở thnh đen như Ngoại muốn.

 

Bảo-Trn c nhiều đặc điểm khc biệt như vậy cho nn trẻ con trong lng thch xm xt bn Bảo-Trn, nhất l những lc Bảo-Trn học Php văn hoặc tập đn mandoline.

 

Những lc tập đn, Bảo-Trn tỳ phần dưới của thng đn ln vế phải, bn chn tri giữ nhịp. Khi no Bảo-Trn lỗi nhịp, ng Dư bảo ngưng, bắt đầu lại. Bảo-Trn vừa nhn vo bản Valse vừa lắng nghe tiếng ng Dư cht cht chnh, cht cht chinh rồi vừa liếc chừng bn tay đnh nhịp của ng Dư. Những đoạn nghỉ di, Bảo-Trn phải trmolo thật đều. Khi thấy bn tay ng Dư gặt mạnh xuống v tiếng chnh hoặc chinh pht ra, Bảo-Trn hiểu ngay đ l th mạnh (temps fort), phải vo ngay th mới đng nhịp.

 

Những buổi trưa im vắng, Bảo-Trn thch ra gốc chuối sau h bắt chước điệu bộ y hệt ng Dư v miệng cũng ni cht chnh, cht chinh nếu bản nhạc thuộc thể loại 2/4. Thỉnh thoảng Bảo-Trn vừa ht vừa lm điệu bộ như mấy người lớn đứng ht trn sn khấu lộ thin. Nhm trẻ con trong lng khng hiểu qu qun Bảo-Trn ở đu; nhưng mỗi khi rnh nghe v thấy Bảo-Trn vừa lm duyn vừa ht: Qu nh ti chiều khi nắng m đềm, chạy di trn khm cy, đn chim riu rt ca. Bao người ra ngồi hay đứng bn thềm, đợi chồng con mắt trng về pha trời xa i! Chiều qu, chiều sao xiết m đềm, nhn theo tơ khi vương, chờ giy pht mến thương... (1) th hầu như cả nhm bạn đều cảm thấy buồn buồn về những g m người bạn nhỏ phải bỏ lại nơi cuối trời thương nhớ.

 

Một lần Bảo-Trn đang giả vờ mơ mng cất tiếng ht: Cha Hương với dng nước xanh biết bao m đềm... (2) th nghe tiếng cậu con trai hng xm nhại theo: Cha Hương c thằng chết tri, vớt ln thi nh... Bảo-Trn giận cnh hng, ngut về hướng nh cậu ta một ci thật di rồi ngoe nguẩy đi vo nh, định bụng sẽ nghỉ cậu ta ra, khng thm chơi với cậu ta nữa.

 

Nhưng hm sau, hai chiếc phi cơ bất ngờ xuất hiện v cng một lc, bắn ph, thả bom ngay vo lng. Bảo-Trn hi qu, chẳng biết lm chi, chỉ m Phiu, đứa em kế của Bảo-Trn, ngồi ngay giữa sn, khc!

 

Khi hai chiếc my bay vt ln cao sau một đợt dội bom, từ hầm trn, cậu b hng xm l đầu ln nhn, muốn tm xem my bay oanh tạc chỗ no. Chnh lc đ cậu b thấy chị em Bảo-Trn m nhau ngồi khc. Cậu b nhảy ln, nhanh nhẹn ẵm Phiu v ko Bảo-Trn xuống hầm. Từ đ Bảo-Trn hết giận cậu ta. V những khi rảnh rỗi, Bảo-Trn thch xin b Dư cho theo cậu ta v cc bạn khc đi tt c.

 

Bảo-Trn chỉ thch những niềm vui nho nhỏ vậy thi. Nhưng cc bạn lại thường đem đến cho Bảo-Trn những niềm vui lớn, những chuỗi cười dn khi cc bạn tạt nước, tạt bn ln nhau, mặt mũi, o quần ai cũng lấm lem. Vui đa ph phch cho đ rồi cả đm mới hốt bn đắp bờ ngăn nước, tt nước. Khi nước cạn, b no cũng tranh nhau bắt c xu vo sợi giy lạt; chỉ c Bảo-Trn đứng yn, khng chịu bắt, khi thấy những con c cố nhủi vo bn để lẩn trốn. Bảo-Trn khng thch nhn bất cứ sinh vật no bị hnh hạ hoặc bị dồn đến đường cng.

 

Từ đ Bảo-Trn khng dm đi tt c nữa m lại theo phụ cc bạn đi hi l du về cho gia đnh bạn nui tằm. Hi l du thật vui. Nhưng khi về nh bạn, thấy từng nong tằm, Bảo-Trn bụm mặt tht ln. Trời ơi! y l su! Những con su đen ngm đang vươn cao dưới lớp l du dy. Bảo-Trn tưởng như nghe được tiếng ro ro do đn tằm ăn l du. Từ đ Bảo-Trn chẳng bao giờ dm hi l du v đến mấy nh nui tằm nữa.

 

Ngoi những giờ vui với bạn, Bảo-Trn cn c thm một th vui ring. l gieo, trồng mấy luống rau cải v lm gin cho mấy cy c chua. Dạo đ, theo chỉ thị của cn bộ, gia đnh no cũng phải tăng gia sản xuất ngay trn phần đất quanh nơi cư ngụ. ể tăng năng xuất thu hoặch, cn bộ khuyến khch mọi người phải dng nước tiểu pha long để tưới rau; nhưng gia đnh Bảo-Trn khng bao giờ thi hnh, v thấy khng hợp vệ sinh.

 

Mỗi chiều Bảo-Trn ln mc nước dưới ao cho vo ci bnh bằng nhm, c quai cầm v ci vi di. ầu vi xe ra như hnh ci phễu. Một miếng nhm c nhiều lỗ nhỏ ly ty được hn ngay nơi phần xe ra của ci vi. Khi Bảo-Trn nghing bnh, nước từ trong bnh theo mấy lỗ nhỏ phun nh nhẹ từng sợi trong suốt, mềm mại. Hm no tưới nước sớm, khi mặt trời cn cao, Bảo-Trn thấy một cầu vng nhỏ xu quanh những sợi nước long lanh, do nh mặt trời phản chiếu, tạo nn. Nếu m thanh r ro của những sợi nước rơi đều trn từng chiếc l xanh quyến rũ thnh gic của Bảo-Trn bao nhiu th mu vng tươi của hoa cải, hoa tần , hoa c chua cũng quyến rũ đn bướm v lũ ong bầu bấy nhiu.

 

C những chiều, sau khi tưới nước, Bảo-Trn đang nhn bướm lượn hoặc đang xua đuổi lũ ong bầu để cho ong khỏi chch mấy tri c chua đang ửng chn th tiếng d, th của mấy ch chăn b vang ln xa xa. Bảo-Trn biết thế no t nữa cũng nghe tiếng xe b chậm ri đi qua trước nh.

 

Lc mới tản cưa ra vng giải phng, Bảo-Trn lấy lm lạ khi thấy con b v chiếc xe b. Chiếc xe b gồm hai ci ch (jug) pha trước để mng vo cổ hai ch b. Hai ci ch được nối vo thn xe bằng bốn thn cy nằm song song theo cơ thể hai ch b. Hai bn thng xe l hai bnh xe bằng gỗ; chung quanh bnh xe được niềng bằng một vng sắt. Khi ch b chậm ri bước, tiếng bnh sắt lăn trn đường đất tạo nn m thanh ro rạc, trầm trầm, đều đặn. Thỉnh thoảng, người đnh xe b ht d, th rồi dng roi my quất trt trt ln lưng b. Khi no bị đnh đau qu, ch b cũng ngẩng ln, ku B.......... Tiếng ku ko di, vang xa, nghe bi thương lạ lng! V vậy, Bảo-Trn thường cố hon tất việc tưới rau trước khi trời chạng vạng rồi vo nh sớm để khỏi bị ray rứt trong lng v tiếng ku ai on của mấy ch b.

 

Nơi thn d, nếu chiều l khoảng thời gian lắng đọng nhất của một ngy th đm l sự trầm mặc trong từng chuỗi m thanh m ả của mun loại cn trng. Trn bờ ruộng kh, theo tổng hợp m thanh quen thuộc của lũ cn trng, ng Dư thường đạp xe đạp vo Sở qun-giới lin-khu V nơi ng Dư phục vụ để kiểm sot ban văn nghệ xem họ tập dượt như thế no; v b Dư ra chợ Sơn-Tịnh bn mắm nm, v gia đnh ng b Dư khng thể sống với phụ cấp mười tm k gạo một thng theo tiu chuẩn nh nước cấp cho ng Dư.

 

Vo những hm chợ phin, b Dư thường cho Bảo-Trn đi theo để tập mua bn giống như con người ta chứ con nhỏ thiệt th qu!. l lời b Dư thường ni với ng Dư.

 

Một hm, trời mưa, đường trơn trượt. B Dư quảy đi thng nhỏ, bn trong l hai hủ mắm nm, một ci v nhỏ bằng vỏ dừa kh dng để mc mắm v một xấp l mn tươi dng để gi mắm. Bảo-Trn xch đn lồng đi theo. Hai Mẹ con đội nn l, mặc hai ci o mưa được chầm bằng l dừa. V chầm bằng l dừa cho nn o cứng, khng thể uốn theo những động tc của thn người m o chỉ được cột nơi cổ rồi sung đuột từ vai cho đến đầu gối, chỉ hở một đường di trước ngực.

 

Khi đến bn g mối, b Dư trượt chn t nho, quang gnh cũng lăn theo. Bảo-Trn vội vng đỡ Mẹ ln. B Dư đau ẩm một bn hng nhưng khng nghĩ đến ci đau của mnh, chỉ hối Bảo-Trn:

 

- Hốt mắm nm v hũ đi, con. Hốt lẹ khng thi mưa cuốn tri hết chừ.

 

Bảo-Trn ngạc nhin nhn Mẹ:

 

- Bn khng h, M ơi!

 

B Dư khng cn th giờ giải thch cho con. B nn đau, đi c nhắc đến bn hai hũ mắm, khum xuống lật ngửa hai hũ mắm ra rồi vội v hốt hợp chất đen đen nhầy nhầy chung quanh m b nghĩ rằng đ tro ra từ hũ mắm. Bảo-Trn thấy Mẹ lm th cũng lm theo như vậy. Hốt được một lc, Bảo-Trn nhn b Dư:

 

- M ! Mắm trộn với bn, bn cho người ta ăn mnh mang tội chết đ, M.

 

B Dư đau nhi trong lng. chnh l những điều ng b Dư đ gio dục cc con. Nhưng trong hon cảnh ny, nếu khng bn mắm bn, lm sao b c được tiền để về trả vốn lại cho chủ vựa v c t tiền mua cua đồng về gi nt, lọc lấy nước nấu với khoai sọ cho con ăn c cht bổ dưỡng! B Dư đưa cnh tay quẹt ngang mắt. Bảo-Trn ngước nhn Mẹ, khng hiểu Mẹ gạt nước mắt hay nước mưa. B Dư gnh đi thng ln vai phải rồi đưa tay tri khoo tay Bảo-Trn:

 

- i, con.

 

Hai mẹ con đi được một đoạn kh xa th cơn mưa cũng vừa dứt. Từ xa Bảo-Trn thấy một vng nh sng nhạt nha của nhiều v rất nhiều đn lồng gom lại nơi chợ Sơn-Tịnh.

 

Khối nh sng nhạt nha ấy khiến Bảo-Trn nhớ lại những lần ng Dư đưa Bảo-Trn theo ban văn nghệ của Sở qun-giới lin-khu V trnh diễn ngoi trời. Những lần đ Bảo-Trn thường ht solo (danh từ thời ấy thường dng) Về Miền Trung, C Gnh Gạo, Qu Ngho, v. v... của Phạm-Duy.

 

 

Qu Ngho chỉ l một ca khc ngắn, lời ca diễn đạt được tất cả sự bần hn, cơ cực của người dn lng Sơn-Tịnh. Cu điệp khc Bao giờ anh lấy được đồn Ty, anh ơi!... được Phạm-Duy đổi lại l: Bao giờ cho la được mu lun, la ơi!... sau khi Phạm-Duy về Thnh. ng Dư soạn ha m đoạn điệp khc thnh nhiều b để nhiều người cng hợp xướng từ sau hậu trường vo lc Bảo-Trn ht đến đoạn ny. m thanh vang vọng ấy khiến người nghe c cảm gic nn nao, xao xuyến như nghe được tiếng non sng vọng về.

 

Trong tất cả những buổi trnh diễn văn nghệ, c lẽ chỉ c kỳ ại Hội văn nghệ lin-khu V mới đủ tầm cỡ để ban văn nghệ của Sở qun-giới lin-khu V thi thố ti năng.

 

Vo buổi chiều trước hm trnh diễn, một ton t binh người Php v ức, trn đường bị p giải từ Trung ra Bắc, đ gh lại Sơn-Tịnh, nhn thể tham dự ại Hội văn nghệ.

 

Trong ton p giải t binh, ngoi một số cn bộ người Việt cn c vi người ức v Php đ rời hng ngũ của họ, đi theo hoặc bị bắt theo Việt-Minh. Lu ngy khng được ni tiếng Php, ng Dư rất thch th khi được cấp trn chỉ định lin lạc với nhm t binh. Một người trong nhm t binh tn Alain, rất c cảm tnh với ng Dư; v chỉ qua vi cu x giao, Alain biết trnh độ Php văn cũng như nhạc l của ng Dư khng phải tầm thường. Lc đầu, cả hai ng ni về nhạc, lan man đến chuyện gia đnh rồi sang đến chuyện khng chiến. Khi biết ng Dư từ trong Nam thot ly ra, Alain bảo:

 

- Khi cn ở vng bị chiếm, chng ti được tuyn truyền cho nn tin tưởng rằng chỉ ngoi ny mới c tự do. V vậy, ti cũng như anh v Pirre, bạn ti, đ thot ly. Pire đ lm một bi thơ, ni ln tm trạng thơ thới của một thanh nin khi nghĩ rằng mnh đ tm thấy l tưởng. Bi thơ ấy rất di, ti chỉ nhớ hai cu cuối: De l'autre ct, c'est la libert. Nhưng từ khi p giải ton t binh, thấy cn bộ người Việt hnh xử qu tn nhẫn đối với t binh chiến tranh, ti bất nhẫn v cng.

 

ng Dư d dặt:

 

- Anh c để lộ sự bất mn của anh cho cán ḅ biết khng?

 

- Ti khng dại.

 

- Vậy m anh dm tm sự với ti. Tại sao?

 

- Ti khng hiểu. Nhưng dường như ti tin tưởng anh. V anh l một nghệ sĩ; v tm hồn của nghệ sĩ thường vượt xa những sự nhỏ nhen trn đời.

 

ng Dư cảm mến Alain thật sự:

 

- Xin cảm ơn anh đ nghĩ như vậy về ti. Thật tnh m ni, ti thot ly ra bưng chỉ v ci lng mạn nhất thời của một nghệ sĩ. Ti muốn đi tm nguồn sng tc.

 

- Vậy anh sng tc được bao nhiu nhạc khc rồi?

 

- Những bản nhạc ti sng tc theo sự rung cảm của tm hồn, bạn b ai biết th đn, ht, khng th thi, ti khng dm phổ biến rộng ri; v sợ bị kiểm thảo tư tưởng nặng nề. Cn bảo ti sng tc theo lệnh của đảng, ti khng lm được. V vậy họ chỉ cho ti phụ trch phần trnh diễn thi.

 

Alain nhn thẳng vo mắt ng Dư:

 

- C bao giờ nghĩ trở về thong qua trong tr anh khng?

 

ng Dư giật mnh. Thật ra tưởng trở về đ nhiều lần lởn vởn trong tr ng Dư, nhưng ng khng biết phải thực hiện bằng cch no. ng Dư chưa bao giờ thố lộ tưởng ny với bất cứ ai, ngay cả với b Dư. Vậy tại sao Alain lại đột ngột hỏi? Sau một thong lo sợ, ng Dư trấn tỉnh, cười:

 

- Nếu ti hỏi anh cu ấy, anh sẽ trả lời như thế no?

 

- Trường hợp của anh v ti xem vậy m khng đến nỗi no. Chỉ tội nghiệp ton t binh ny. D g đi nữa họ cũng l đồng chủng của ti. C thể l tưởng giữa những người t ny v của ti khc nhau, nhưng người Ty Phương chng ti tn trọng con người v qu mạng sống con người. Chng ti chấp hnh nghim chỉnh quy ước quốc tế về t binh chiến tranh.

 

Bị chạm tự i dn tộc, ng Dư hỏi:

 

- Anh nghĩ người Việt-Nam chng ti khng tn trọng con người, khng qu mạng sống con người v xem thường quy ước quốc tế hay sao?

 

- Anh hiểu ti muốn ni ai rồi. Chính cán ḅ c̣ng sản Vịt Nam đ giết những hng binh v dọc đường họ giết cả những t binh bị thương hoặc đau yếu, khng đi bộ theo kịp. Pire l một trong những nạn nhn của họ.

 

ng Dư xc động, ci mặt, trong tm hiện ra khng biết bao nhiu tưởng nhưng ng Dư khng dm ni chi cả. Khi trưa, lc ăn cơm, ton t binh được cho ăn bnh m với chuối. Bnh m chỉ lm bằng bột gạo cho nn rất cứng; vậy m Alain ăn rất ngon v bảo rằng đ l bữa ăn ngon nhất sau gần hai tuần phải cng ton t binh v cn bộ p giải ăn cơm kh trong ruột tượng v uống nước hố bom. Lc đ ng Dư t quan tm đến Alain cho nn ng chẳng bận lng. By giờ tnh cảm đ nảy sinh, ng Dư thnh thật khuyn Alain:

 

- D dưới bất cứ hon cảnh no, ti cũng khuyn Alain nn cố giữ gn sức khỏe v gắng chịu đựng để khỏi xảy ra điều đng tiếc như Pirre.

 

- Cảm ơn anh. Hy vọng từ đy ra đến H-Nội ti sẽ đủ kin nhẫn để khng c những hnh động ngu xuẩn.   

   

Vừa khi ấy một thanh nin người ức, lc no cũng mang trn vai cy đn Accordon mu trắng ng, nắm tay Bảo-Trn tiến đến bn ng Dư:

 

- C b ny lm ti nhớ đứa chu gi của ti kinh khủng.

 

ng Dư cười, ni cảm ơn. Alain ni với thanh nin người ức rằng Bảo-Trn biết m nhạc. Thanh nin người ức vừa chỉ Accordon vừa hỏi, ng Dư dịch cho Bảo-Trn:

 

- ng ấy hỏi con thch học Accordon khng, ng ấy dạy cho?

 

Bảo-Trn lắc đầu:

 

- Dạ, thch. Nhưng cy đn ấy lớn v nặng lắm. Con thch đn mandoline của con hơn.

 

Tối đến, những người ngoại quốc ny cứ tưởng sẽ thấy Bảo-Trn xuất hiện trn sn khấu với chiếc mandoline nhỏ nhắn; nhưng khng, Bảo-Trn xuất hiện trong vở kịch i! Vở kịch ny diễn lại cảnh đi năm 1945 do Nhật gy ra cho đồng bo miền Bắc.

 

Trn sn khấu, nh sng hơi nhạt, chỉ đủ cho khn giả thấy đi lưỡng quyền nh cao, hai g m trũng su cng đi mắt lạc thần của cc diễn vin đang run rẩy l bước. Văng vẳng sau hậu trường, ban đn giy ho tấu nhạc khc i Lạnh. Vở kịch ko di bằng những lời đối thoại gay gắt, ln n sự tn bạo, d man của chế độ Pht-Xt.

 

ến mn cuối, giữa khi tinh thần khn giả hon ton bị khung cảnh v m thanh chi phối, Bảo-Trn, đ được ha trang thnh một b gi đi hom hem v rch tả tơi, gượng đứng ln giữa đon người đi xin ăn, cất giọng run run như khc, ht ca khc i Lạnh. ến đoạn điệp khc, Bảo-Trn cong người, m bụng, gương mặt nhăn nh như cơn đi đang hnh hạ rồi ht ln: ...V đu, từ ba bốn hm nay khng ăn? Nh khng c, o quần nay khng cn...Trời ơi! i qu đi thi! Rt qu đi thi!...(3) Tm tiếng sau cng được một tập hợp m thanh nhiều b ht theo từ sau hậu trường, nghe rền rền như vang ln từ ci chết!

 

Một t binh Php xc động qu, sẵn đang cầm mẫu bnh m nguội trong tay, anh ta thảy ln sn khấu. Bảo-Trn đột ngột ngưng ht, lượm ngay miếng bnh m, ăn ngấu nghiến như một đứa b thật sự sắp chết đi!

 

Trước diễn biến bất ngờ ny, ng Dư chẳng biết lm chi khc hơn l ra dấu, hạ lệnh: Hạ mn! Hạ mn! Mn được từ từ bung xuống. Phải một lc sau tiếng vỗ tay mới vang ln thật lu, thật di.

 

Trong khi khn giả ai cũng khen vở kịch kết thc một cch bất ngờ, đầy cảm tính v Bảo-Trn đ diễn xuất sống động như một diễn vin nh nghề th ng Dư thở một hơi mạnh như trt được gnh nặng rồi quay sang b Dư:

 

- Thiệt! Ci con nhỏ! May m khng ai biết mnh bể dĩa!

 

Gương mặt b Dư buồn xo:

 

- Tội nghiệp con, anh ! Anh biết bao lu rồi con n khng được nhn thấy miếng bnh m khng?

 

Lc ny ng Dư mới chợt nhớ đến cảnh sống hiện tại của vợ con. ng Dư ci mặt, nhưng b Dư vẫn thấy được nt mặt buồn v hạn của ng!

 

Sau buổi trnh diễn đ nhiều cơ quan ln cận mời ban văn nghệ của Sở qun-giới lin-khu V đến trnh diễn vở kịch i! Vậy l Bảo-Trn được nhiều dịp đi xe gn từ ga Quảng-Ngi.

 

Vo những đm trăng, trong khi chuyến xe gn m thầm lăn bnh th tiếng harmonica của ng Dư cũng rộn r trong điệu Valse. Khi xe gn chạy ngang sng Tr-Khc, m thanh gi rt qua cửa sổ mạnh hơn v tiếng harmonica của ng Dư cũng dồn dập hơn ở đoạn điệp khc. Những lc ấy Bảo-Trn cao hứng ht theo:... Chm trong trăng gi, tu lao mnh cuốn lớp ngn cy. ường đời ngập sương, tu đi rồi thi khng tnh thương. Nặng on hờn, ci rt ln. Tu ngất ngy v nhớ thương. Lặng phm đi. Người lắng nghe, hồn ti t lệ sầu vương!... (4)

 

Ging tưởng của Bảo-Trn vừa đến đy, nng chợt nhớ ra bản Valse m nng la l l từ ny giờ chnh l bản Chuyến Tu Trăng m ng Dư thường thổi harmonica trn những chuyến xe gn của hơn nửa thế kỷ trước.

   

Đm nay, hơn nửa thế kỷ sau, ci tu hut vang, bo hiệu chuyến tu tốc hnh sắp lăn bnh, tiếp tục cuộc hnh trnh về phương Bắc. Bảo-Trn hơi hốt hoảng, bối rối như nng vừa đnh mất vật g qu ho lắm. Bảo-Trn xt xa nhn về hướng lng Sơn-Tịnh, lng nghĩ đến người Cha gi đ v sự lng mạn nhất thời của một nghệ sĩ m hoang ph tuổi thanh xun! Để rồi, sau thng Tư năm 1975, người Cha gi khốn khổ đ v năm người con trai của ng phải nhận chịu khng biết bao nhiu khổ nhục v đọa đy do những đồng ch cũ của ng đ dnh cho ng, cho cc con trai của ng cũng như cho tất cả qun, cn, chnh V.N.C.H. suốt bao nhiu năm di trong cc trại cải tạo!

 

Khi cầu Tr-Khc mờ hẳn trong tầm mắt, Bảo-Trn thở di, tự hỏi: Khng hiểu sau thng Tư 1975, lc Ba v cc em bị cc 'đồng ch cũ' của Ba giải ra Bắc bằng xe lửa, khi xe chạy ngang cầu Tr-Khc, nhn về hướng lng Sơn-Tịnh, Ba nghĩ g?

 

D lc ấy ng Dư nghĩ g đi nữa, by giờ ng Dư cũng khng cn sống để khỏi phải tủi hổ v đau lng v thấy người Tu trn lan trn mảnh đất hnh chữ S; chữ Tu kn cả bảng hiệu nơi cc thnh phố lớn; c chết hằng loạt dọc theo bờ biển Việt Nam v cng ty Formosa của Tu thải chất độc ra biển!

 

Bảo-Trn cảm thấy se lng khi nhớ lại cu ngạn ngữ của Php m ng Dư đ dạy nng: Tout passe, tout lasse, tout casse et tout se remplace! (5) Bảo-Trn ci mặt, chính lúc đó, Bảo Trn tưởng như nghe được lời nguỵn c̀u vang ln trong lòng nàng: Vng, tout se remplace! Nếu c thay đổi th xin sự thay đổi hãy đến nhanh để người dn Việt Nam trong nước nhẹ bớt đau thương!...

 

 

Điệp-Mỹ-Linh

http://www.diepmylinh.com

 

1.- Chiều Qu của Hong-Qu

2.- Cha Hương của Hong-Qu

3.- Đi Lạnh, khng nhớ tn tc giả

4.- Chuyến Tu Trăng của Trương-Quang-Lục

5.- Mọi vật đều qua, mọi vật đều hư hao, mọi vật đều tan vỡ v mọi vật đều thay đổi.

 

 

 

Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chnh