Tùy bút

Chiều Tưởng nhớ

Để tưởng niệm nhà thơ Mây Ngàn

 

 

Tiếng chuông chùa đ̣ng vọng, vang xa trong không gian buốt lạnh của một chiều cuối Đông khiến quang cảnh quanh chùa trông thật tịch lieu! Mặt trời nghiêng về phía quê xưa. Những tia nắng mong manh nhẹ nhàng ve vuốt từng phiến đá gầy trước sân chùa. Khung cảnh này gợi nơi hồn tôi những câu thơ rất gợi cảm của Mây Ngàn:

 

Nắng có màu không? Tím lẫn hồng?

Hay nắng không màu, nắng rất trong!

Nắng về tươi thắm ngàn hoa thắm

Sưởi ấm ḷng ai chiều cuối Đông.

 

Lúc này, đối với tôi, bút hiệu Mây Ngàn cũng như bút hiệu của nhiều nhà văn, nhà thơ tôi quư mến chứ không có ǵ khác biệt. Nhưng khi vào trong chánh điện, thấy ảnh và bài vị của Anh đặt giữa chánh điện tôi mới bàng hoàng xúc động để nhận thức được sự thật mà suốt mấy tuần qua tôi cứ cố t́nh chối bỏ: Mây Ngàn Nguyễn Phúc Bửu Châu không c̣n nữa!

 

Bằng hữu thường gọi Anh một cách thân mật là Anh Châu hoặc là Anh Bữu Châu chứ ít ai gọi Anh là Mây Ngàn hay là bác sĩ Bửu Châu.

 

Từ ngày quen biết Anh, tôi hầu như quên bẳng Anh là một y sĩ mà tôi chỉ nghĩ anh là một nghệ sĩ; một nghệ sĩ tài tử rất nặng ḷng với bạn hữu và văn học nghệ thuật. Khi ngồi lặng lẻ trong chánh điện, nghe bạn hữu nói về Anh tôi mới tỉnh trí để “nh́n lại Anh” ở một góc độ mà tôi đă vô t́nh quên bẳng:

Bác sĩ Bửu Châu tốt nghiệp Y Khoa bác sĩ năm 1968. Anh không bị trưng dụng vào Quân Y v́ lư do sức khỏe. Năm 1974 bác sĩ Bửu Châu thi đậu văn bằng Master of Public Health tại Singapore và Anh về dạy tại trường Đại-Học Y Khoa Huế. Năm 1975, di tản sang Mỹ, Anh định cư tại Mississippi. Tại đây, Anh nhận chức Medical Health Director. Sau một thời gian Anh trở thành Assistant District Health Officer for the Mississippi Department of Health. Năm 1979 anh dời về Houston, làm giáo sư phụ giảng tại Baylor College of Medicine. Một thời gian sau Anh về làm việc cho ṭa thị chính Houston với chức vụ Chief of Health Department for the City of Houston. Anh đậu “Board” về Y Khoa pḥng ngừa. Chính bác sĩ Bửu Châu thành lập chương tŕnh y tế chuyên lo về bệnh viêm gan (Hepatitis) cho người Á Đông. Mấy năm sau cùng Anh chuyển sang quận hạc Harris, giữ chức vụ Harris County Acting Deputy Director. Sau đó Anh trở thành Director of Heath Department cho đến khi Anh nghỉ hưu. Anh nhận được rất nhiều bằng khen thưởng của chính quyền và các trường đại học. (1)

 

Là một người rất năng động và nặng tinh thần xă hội và giáo dục, bác sĩ Bửu Châu dùng thời gian hưu trí của Anh vào việc tham gia vào tổ chức Khuyến Học Tự Lập để nâng cao giáo dục tại Huế. Tổ chức này đang xúc tiến việc xây cất nhiều trường học tại Thừa Thiên. Trong thời gian này bác sĩ Bửu Châu được đại học Y Khoa Saigon mời làm giáo sư thỉnh giảng và Anh đă nhận lời.

 

Sau vài tháng trở lại Mỹ để theo dơi t́nh trạng sức khỏe, bác sĩ Bửu Châu lâm bệnh, phải ra, vào bệnh viện nhiều lần. Đến tháng 11-06 bác sĩ Bữu Châu cảm thấy khỏe hẳn cho nên quyết định về lại Việt-Nam để tiếp tục thúc đẩy công việc của tổ chức Khuyến Học Tự Lập – mặc dù các bạn đồng môn với Anh đều khuyên ngăn Anh nên đ́nh hoản chuyến đi này.

 

Vào ngày 23 tháng 01 năm 2006, trong một cuộc họp, cô Quỳnh Trang, một thành viên trong nhóm Khuyến Học Tự Lập, đă tường tŕnh rất nhiều chi tiết về những hoạt động của nhóm với bác sĩ Bửu Châu. Sau đó Quỳnh Trang đưa bác sĩ Bửu Châu viếng thăm hai trường mẫu giáo đă hoàn tất.

 

04 giờ 20 chiều, Quỳnh Trang đưa bác sĩ Bửu Châu về nhà Anh, tự dưng Quỳnh Trang cảm thấy không an tâm. Quỳnh Trang hỏi thăm t́nh trạng sức khỏe của Anh. Anh bảo vẫn khỏe. Về đến nhà cô, 04 giờ 45, Quỳnh Trang cũng vẫn không an tâm cho nên cô điện thoại đến tư thất bác sĩ Bửu Châu để vấn an. Không ai trả lời điện thoại.

 

Hôm sau, ngày 24-01-06, lúc 02 giờ chiều, Quỳnh-Trang nhận được tin bác sĩ Bửu Châu qua đời!

 

Bác sĩ Bửu Châu qua đời ngay trong ngôi nhà mà Anh đă được sinh ra và lớn lên.

 

Trong khi bạn hữu tiếc thương và nhắc lại những hoạt động không ngừng nghỉ của bác sĩ Bửu Châu trong địa hạt y tế, xă hội và giáo dục th́ – như phần dẫn nhập tôi đă thưa – tôi lại nghĩ đến nếp sống nội tâm mà Anh vô t́nh hé lộ:

 

Đường đời đó, vinh quang hay tủi nhục

C̣n lại ǵ? Danh vọng cũng tàn phai.

Khi xuôi tay, cát bụi mảnh h́nh hài

Không hay có cũng chỉ là ảo tưởng!

 

Tôi không hiểu làm thế nào một người rất tích cực trong cuộc sống – như Anh – lại mang tư tưởng nặng triết lư Phật Giáo đến như vậy! Tôi không nghĩ Anh yếm thế; bởi v́ một người yếm thế không thể nuôi dưỡng được trái tim chan chứa t́nh yêu:

 

Nói yêu em, lời nào cho hết ư?

T́nh mênh mông như sóng biển trào dâng.

Hồn tương tư nên ngây dại bâng khuâng

Cho nhung nhớ nghẹn ngào đêm cô tịch...

 

Trong Anh, t́nh yêu đôi lứa nhiều khi dạt dào, mênh mông, tha thiết; nhưng trên hết vẫn là t́nh yêu cao cả Anh dành trọn vẹn cho Quê Hương:

 

Người ơi, hăy nói giúp giùm ta

Biết tả làm sao nỗi nhớ nhà!

Không hương, không vị mà da diết

Nỗi nhớ rung từng thớ thịt da!

 

Tôi đến Huế chỉ vài lần, sống ở Huế chỉ vài ngày và mang trong người chỉ “một nửa Huế” thôi; “rứa mà” bốn câu thơ sau đây Anh vẽ ra một h́nh ảnh tuyệt vời cho đến nỗi tôi chỉ mong tôi là người Huế chính gốc để được yêu thương, được thấm nhập trọn vẹn trong hương cau thơm ngát của vùng không gian huyền diệu này.

 

Quê tôi ửng nắng mấy hàng cau

Thoáng gió đong đưa mấy dặm bầu

Con đ̣ ngược bến Văn Lâu đó

Có c̣n in bóng nước sông sâu?

 

Trong tất cả những bài thơ t́nh cảm Anh dành cho Huế, tôi thích nhất bài Nhớ Huế:

 

Ta nhớ vô cùng em biết không?

Nhớ đồi Vọng Cảnh, gió ru thông.

Nhớ hồ nước Tịnh, sen soi bóng

Nhớ bến Văn Lâu, chạnh tất ḷng!

 

Ta nhớ vô vùng em biết không?

Nhớ mái trường xưa phượng thắm hồng

Nhớ mái tóc thề chiều tan học,

Nhớ nẽo em về một cuối đông!

 

Ta nhớ vô cùng em biết không?

Nhớ trăng thôn Vỹ, nắng Kim Long.

Nhớ sông Bến Ngự, con đ̣ nhỏ.

Nhớ má ai kia ửng nắng hồng.

 

Ta nhớ vô cùng em biết không?

Nhớ chiều buông nhẹ tiếng chuông ngân

Nhớ ḍng Hương dịu ôm thành Huế,

Nhớ quá làm sao nhớ lạ lùng!

 

Bài thơ này dường như ra đời vào khoảng giữa thập niên 80, được nhạc sĩ Song Ngọc phổ nhạc và ca sĩ Khánh Hà tŕnh bày rất nhiều lần. T́nh khúc này, ngay sau khi Song Ngọc vừa hoàn tất, chính anh Bửu Châu đă đàn và hát tại nhà Anh vào một buổi họp mặt bằng hữu. Tôi nhận thấy Anh Châu hát rất “có hồn”. Nhưng phải đợi đến khi nghe Khánh Hà hát tôi mới nhận biết mối t́nh cảm sâu kín của một người “Huế lai” trong tôi bừng dậy, để rồi trở nên dịu dàng, tha thiết theo mỗi giai điệu, mỗi tiếng láy ở cuối phân đoạn và cách phát âm những địa danh thương mến.

 

Giữa thập niên 80 không khí văn nghệ tại Houston rất sôi nổi. Và nhà Anh Bửu Châu là tụ điểm của những buổi họp mặt vui và lành mạnh. Anh Châu và Luật Sư Nguyễn Ngọc Hải chơi Keyboard. Thường thường anh Châu, anh Hải và tôi hát chung; v́ chúng tôi biết nhiều nhạc bản của thập niên 60. Một lần, tôi không hiểu do đâu Anh Châu biết tôi từng chơi Accordéon. Anh hỏi. Tôi xác nhận, nhưng thưa với Anh rằng tôi bỏ đàn lâu quá cho nên chẳng c̣n nhớ được bài nào. Anh hỏi tôi thường chơi nhạc ǵ? Tôi đáp nhạc Pháp. Anh mở Cassette những bản bán cổ điển và những bản thịnh hành của thập niên 60-70. Tôi nhận ra được gần hết, nhưng v́ bản nào cũng dài quá cho nên tôi không nhớ trọn. Đến bản Etoile De Neige tôi vui mừng reo lên, v́ bài này tương đối ngắn. Anh Châu cũng vui mừng, bảo sẽ đến nhà tôi lấy Accordéon đem lại để Anh, anh Hải và tôi cùng ḥa đàn. Tôi cho Anh Châu biết rằng tôi không có đàn. Bác sĩ Hồ Vương Minh bảo người con của anh ấy có một Accordéon và anh Minh sốt sắn đến nhà người con mượn, đem đến cho tôi.

 

Sau vài phút “rà” lại, tôi đàn bản Etoile De Neige và anh Châu, anh Hải đệm theo. Anh Châu cho biết, lúc c̣n đi học Anh rất thích Accordéon nhưng v́ cây đàn nặng, t́nh trạng sức khỏe của Anh không cho phép. Nửa đùa nửa thật Anh Châu đề nghị Anh, anh Hải và tôi thành lập ban tam ca “Ba Con Mèo...Mun”.

 

Đề nghị của Anh Châu, dù đùa hay thật, cũng không thể thực hiện được; v́ Anh Châu lâm trọng bệnh, phải qua ba cuộc giải phẫu tim trong một thời gian rất ngắn.

 

Thời gian Anh trải qua ba cuộc giải phẫu, bệnh viện cần máu. Hầu hết bằng hữu của Anh đều đến bệnh viện hiến máu. Đây là lúc mọi người thấy được sự quư mến của bạn hữu dành cho Anh Châu. Không ai bảo ai, nhưng trong ḷng mọi người đều thầm lo, không biết Anh có “qua” được hay không!

 

Anh đă “qua” được, hồi phục nhanh và yêu đời hơn bao giờ hết! Anh quay cuồng trong điệu luân vũ. Anh lịch lăm trong từng bước Tango. Anh cười sảng khoái khi “ù” được một ván mà chược. Ngoài tài năng và kiến thức chuyên môn, không ai có thể hiểu được Anh lấy năng lực từ đâu để sống trọn vẹn với đời, để thực hiện những điều mà nhiều người mơ ước.

Anh để lại thi tập Chỉ Là Mơ Thôi. Trong thi tập này có những bức họa do Anh vẽ, màu sắc rất dịu dàng, tươi đẹp, khơi dậy một sức sống. Trong thi tập này cũng có những nhạc khúc do chính Anh sáng tác và cũng có những bản nhạc do vài nhạc sĩ phổ nhạc từ thơ của Anh.

 

Ḍng ư tưởng của tôi vừa đến đến đây th́ tiếng niệm kinh cũng vừa dứt.

 

Nh́n vạc nắng cuối ngày trải đều trên thềm cỏ úa, tôi ngậm ngùi nhớ đến mấy câu thơ rất thích rất hợp với tâm trạng của tôi lúc này.

 

Có những chiều buồn mây tím bay,

Tím cả hồn tôi em có hay?

Nẽo về tôi thấy ngàn sao rụng

Chân bước thẩn thờ, đôi mắt cay!

 

Không nén được nỗi buồn, tôi thở dài, chậm bước. Bất ngờ trạng thái chối bỏ lại trở về trong tôi. Tôi khẽ lắc đầu, thầm nhủ: “Chỉ Là Mơ Thôi”. (2)

 

 

1.- Những chi tiết này do bác sĩ Nguyễn Văn Thuận cung cấp.

2.-Tất cả những phân đoạn trên đây được trích từ tập thơ Chỉ Là Mơ Thôi của Mây Ngàn.

 

 

ĐIỆP MỸ LINH

http://www.diepmylinh.com

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính