Hiện tượng “Đối Tượng” và “Ấn Tượng” của Tiếng Việt Đổi Đời

 

Đào Văn B́nh

 

 

Theo định nghĩa, “đối tượng” là người/ kẻ mà ḿnh nhắm tới. Thí dụ:

 

a) Sau khi nghiên cứu hồ sơ, Nguyễn Văn A là đối tượng ( kẻ, người, thành phần) mà cảnh sát cần theo dơi.

 

b) Theo như tiêu chuẩn chọn chồng đă đề ra, th́ cậu B là đối tượng (người) mà cô ta có thể nhắm tới.

 

Hiện nay trong nước, hai chữ “đối tượng” được dùng loạn xà ngầu và quái đản. Cái ǵ cũng “đối tượng”. Một người đang uống cà-phê bị một kẻ côn đồ tới gây sự cũng gọi là “đối tượng”.. Rồi kẻ gian đập cửa kính vào tiệm bán nữ trang ăn trộm cũng gọi “đối tượng”. Cảnh sát rượt đuổi những kẻ lái xe nguy hiểm trên đường phố cũng “đối tượng”. Để cho mọi người có thể ngoạn cảnh Hồ Gươm biến thành “Để cho các đối tượng có thể tiếp cận Hồ Gươm.” Khám xét pḥng trà ban đêm thấy một số thanh niên có biểu hiện (dấu hiệu) sử dụng ma túy cũng “đối tượng”. Hung thủ gây ra cái chết cho người ta cũng “đối tượng”. Rồi 15 phần tử gây rối ở Phan Rí bị truy tố cũng “đối tượng”. Rồi bắtkẻ trộm két sắt của công ty cũng “đối tượng”. Rồi hai nhóm côn đồ đánh nhau cũng “hai nhóm đối tượng”. Đúng là tiếng Việt đổi đời quái đản. Sau đây là một thí dụ về bệnh dịch  “đối tượng” đang lan tràn trong nước và nhiễm ô cả hải ngoại.



1) Một bản văn điên khùng đầy “đối tượng

 

“Bị rượt đuổi, bốn đối tượng t́nh nghi buôn bán ma túy trên chiếc xe bán tải (xe pick-up) đă tăng tốc khủng  và đụng phải hai đối tượng đi xe đạp bên đường. Chưa hết, chiếc xe c̣n leo lên lề, đụng phải một đối tượng bán bún riêuhai đối tượng đang nhâm nhi  cà-phê, húc đổ bảng quảng cáo của đối tượng chủ mặt bằng.  Thấy chuyện lạ, cả trăm đối tượng ở hai bên hè phố đổ ra xem khiến giao thông ùn tắc, các phương tiện không sao di chuyển được. Cảnh sát phải làm việc rất căng mới xử lư được sự cố, bắt giữ những kẻ t́nh nghi buôn bán ma túy, đồng thời yêu cầu các đối tượng giải tán. Tuy nhiên vẫn c̣n mười đối tượng không chịu tuân theo chỉ thị cho nên đă bị cảnh sát mời về trụ sở công an phường, phạt cảnh cáo mỗi đối tượng một triệu đồng rồi cho về. Tuy nhiên một số đối tượng không mang theo tiền cho nên phải gọi điện thoại để gia đ́nh đối tượng mang tiền đến nộp phạt.”

 

Dưới đây là bản văn không điên khùng, không “đối tượng”:

 

“Bị rượt đuổi, bốn kẻ t́nh nghi buôn bán ma túy trên chiếc xe chở hàng nhà (xe pick-up) đă chạy vong mạng và đụng phải hai người đi xe đạp bên đường. Chưa hết, chiếc xe c̣n leo lên lề, đụng phải một bà bán bún riêuhai người đang uống  cà-phê, húc đổ bảng quảng cáo của chủ cửa hàng.  Thấy chuyện lạ, cả trăm cư dân và khách bộ hành ở hai bên hè phố đổ ra xem khiến giao thông tắc nghẽn, xe cộ không sao di chuyển được. Cảnh sát phải làm việc vất vả mới giải quyết được sự việc, bắt giữ những kẻ t́nh nghi buôn bán ma túy, đồng thời yêu cầu bà con giải tán. Nhưng vẫn c̣n mười người ương ngạnh không chịu tuân theo chỉ thị cho nên đă bị cảnh sát mời về trụ sở công an phường, phạt cảnh cáo mỗi người một triệu đồng rồi cho về. Tuy nhiên một số không mang theo tiền cho nên phải gọi điện thoại để gia đ́nh mang tiền đến nộp phạt.”



2)  Một bản văn với thảm họa “ấn tượng

 

“Sau khi xem xong một trận đấu bóng chuyền rất ấn tượng. Trên đường về nhà, tôi thấy một số em bé đang ca hát ở công viên thật ấn tượng. Tôi dừng lại nói chuyện với các em và ṿ đầu một em bé. Một em bật nói, “Cô trông thật ấn tượng.” Thế là ngày hôm nay tôi có hai ấn tượng. Về đến nhà, bố tôi hỏi, “Con xem đấu bóng chuyền có vui không?” Tôi trả lời, “Ấn tượng lắm bố ạ.”  Bố tôi gật gù ra vẻ hiểu tôi muốn nói ǵ. Cùng lúc ấy bố tôi bật máy truyền h́nh đang chiếu một chương tŕnh triển lăm tranh. Phóng viên của kênh truyền h́nh phỏng vấn một khán giả, “Ông cho biết cảm nghĩ của ông về  buổi triển lăm.” Vị khách trả lời, “Tôi thấy thật ấn tượng.” Vị khách vừa trả lời xong th́ màn h́nh xuất hiện h́nh cô xướng ngôn viên b́nh luận, “Thưa quư vị khán giả. Buổi triển lăm rất thành công và tạo nhiều ấn tượng cho người xem. Rất mong trong tương lai sẽ có nhiều sinh hoạt nghệ thuật đầy ấn tượng như thế này.” Ngay lúc đó thằng em trai từ ngoài cửa bước vào. Bố tôi hỏi, “Buổi lễ khai giảng trường con có ǵ lạ không?” Thằng em trả lời, “Đầy ấn tượng bố ơi. Bài diễn văn nào cũng ấn tượng. Nhất là bài diễn văn của ông bộ trưởng giáo dục, ấn tượng hết ư.” Nghe nói thế, bố tôi bảo, “Các con ráng học, kỳ nghỉ hè này bố sẽ cho các con tham quan (du lịch) một nơi rất ấn tượng..” Ngay khi đó th́ mẹ tôi từ ngoài cửa bước vào. Bà lên tiếng, “Ở bên ngoài, tao nghe bố con tụi bay nói rất là ấn tượng. Nhưng cái ấn tượng đó chẳng ăn thua ǵ tới nhà ḿnh. Báo, đài hôm nay nói giá thịt, giá săng tăng rất là ấn tượng, đầy kịch tính và đúng kịch bản. Nếu cứ tiếp tục tăng một cách ấn tượng như thế này th́ dân không có cháo mà ăn. Đầu vào th́ nhiều mà đầu ra th́ ít (input-output).  Thôi, đầu óc tao căng lắm rồi. Tao đang điên đầu v́ ấn tượng đây!”

 

Thực ra bản thân hai chữ “ấn tượng” nó có nghĩa là tạo ra một h́nh ảnh, một ư nghĩ, một cảm xúc ǵ đó mà cần phải có “bổ túc từ” mới rơ nghĩa. Nếu nói, “Cuộc triển lăm thật ấn tượng” th́ chẳng ai biết cuộc triển lăm ra làm sao. Trước đây Miền Nam chúng ta thường nói, “Tạo một ấn tượng tốt đẹp”, “Để lại một ấn tượng đẹp”  hoặc “Đáng ghi nhớ” v.v.. Ngày nay tiếng Việt đổi đời do những thành phần bát nháo, ít học nắm giữ ngành truyền thông đại chúng cho nên nó giết chết tiếng Việt truyền thống, nói như người điên mà không hiểu ḿnh nói ǵ.

 

♦♦

Tiếng Việt trong nước bây giờ vô cùng hỗn loạn, bát nháo, nhất là trang tin Đài Tiếng Nói Việt Nam (VOV)

 

–Input-output được trong nước dịch là “đầu ra-đầu vào” nghe thô tục quá. Trước  1975, GS. Nguyễn Cao Hách-Khoa Trưởng Đại Học Luật Khoa Sài G̣n dịch là “Nhập lượng-Xuất lượng“. Nay chúng ta có thể dịch là “Vốn-Sản Phẩm” hoặc “Đầu tư-Thành quả”.

 

–Extensive Care được trong nước dịch là “chăm sóc tích cực”. Chăm sóc bệnh nhân mà cũng có tiêu cực và tích cực nữa sao? Đúng là tiếng Việt quái đản. Extensive care là chăm sóc đặc biệt với nhiều y tá, bác sĩ của nhiều khoa. Do đó, một cách đơn giản và gần đúng nghĩa, có thể dịch là “chăm sóc đặc biệt”.

 

–Account trên facebook được trong nước dịch là “tài khoản” trong khi “tài khoản” là số tiền có trong trương mục ở ngân hàng. Đúng là râu ông nọ cắm cằm bà kia! Ở Mỹ này khi chúng ta kư giao kèo với nhà đèn, hăng điện thoại, truyền h́nh…th́ người ta cho ḿnh một “account number” tức là số giao kèo, số thỏa thuận…chứ không phải tài khoản. Như vậy “account” trên facebook là số giao kèo. Khi người ta chấm dứt là chấm dứt thỏa thuận hay khế ước/giao kèo với ḿnh chứ không phải chấm dứt tài khoản. Chúng ta làm ǵ có tiền gửi ở facebook?

 

–Tài xế (driver) ở Việt Nam bây giờ đă chết và được thay bằng “lái xe” (driving). Chúng ta hăy xem một bản tin nói về APEC 2017 như  sau, “Các lái xe điều khiển dàn xe khủng để bảo vệ lănh đạo tham dự APEC 2017”. Rồi VOV ngày 27/9/2018, “Lái xe taxi thiệt mạng v́ ngă xuống cống…” Nếu “tài xế” trở thành “lái xe” th́ phải hiểu câu nói này như thế nào ? “Các lái xe đang bàn chuyện lái xe..” Tài xế là danh từ. C̣n “lái xe” là động từ. Hiện nay trong nước có “bệnh dịch” là dùng danh từ thay cho động từ! Thí dụ: Kỷ luật là quy tắc, quy củ phải theo, nay biến thành “trừng phạt”. Thí dụ: “Kỷ luật bí thư thành ủy…” tức trừng phạt ông bí thư thành ủy. Rồi “kỷ luật quân đội”, “kỷ luật học đường” ngày này biến thành trừng phạt quân đội, trừng phạt trường học! Đúng là tiếng Việt đổi đời!

 

–Thăm viếng, ngoạn cảnh, du ngoạn trở thành “tham quan”. Như vậy “tham quan ô lại” có nghĩa là đến thăm viếng, ngắm nghía ông quan tham nhũng hối lộ?

 

–Thản nhiên (Miền Nam c̣n gọi là tỉnh bơ) nay biến thành “vô tư” trong khi vô tư là công bằng, không thiên vị “chí công vô tư”. Nếu người dân cứ quen dùng “vô tư” là thản nhiên (không thèm để ư đến luật lệ, đến người khác) th́: Một ông luật sư ra ṭa biện hộ cho thân chủ, nếu nói rằng, “Thân chủ của tôi làm việc rất vô tư..” th́ chắc chắn bị can này tội sẽ rất nặng v́ ông ta làm việc cẩu thả, không cần biết đến luật lệ, không cần để ư đến người chung quanh.

Tiếng Việt rất tế nhị và phong phú, dĩ nhiên phải cắp sách đến trường mới thấy sự phong phú của nó:

 

–Thản nhiên là làm mà không cần để ư đến người chung quanh, đến luật lệ. Thí dụ: Ông ta thản nhiên đổ rác ngay dưới tấm bảng “cấm đổ rác”. Ngày xưa Miền Nam c̣n nói, “Ông ta tỉnh bơ đổ rác ngay dưới tấm bảng “cấm đổ rác”.

 

–Hồn nhiên là hành động một cách ngây thơ như trẻ con, đẹp và dễ thương.

 

–Vô tư là không thiên vị (Chí công vô tư).

 

–Vô tư lự là không lo nghĩ.

 

–Vô t́nh có hai nghĩa. 1) Không cố ư. Thí dụ: Tôi vô t́nh/vô ư đánh rơi chiếc đồng hồ. 2) Không đáp ứng bằng t́nh cảm, không xúc động. Thí dụ: Nàng rất vô t́nh, không đáp lại lời van xin của tôi.

 

–Vô cảm hiện đang được dùng ở trong nước với nghĩa “lạnh lùng”, “không hề xúc động”. Hai chữ “vô cảm” hoàn toàn bịa đặt, không hề có trong tự điển Việt Nam, kể cả tự điển Hán-Việt của Đào Duy Anh.

 

–Hoàn thành/hoàn tất và hoàn thiện. Hiện trong nước không phân biệt được nghĩa của ba chữ này. Hoàn thành/hoàn tất là làm xong một công việc, công tŕnh, dự án nào đó. C̣n hoàn thiện là làm cho tốt hơn. Thí dụ: Hoàn thiện con người, tức là tu sửa để con người trở nên tốt hơn, đạo đức hơn. Một công tŕnh đang xây cất không thể nói “sắp hoàn thiện” mà phải nói “sắp hoàn thành” hoặc “sắp hoàn chỉnh”.

 

-Nữ thủ khoa “kép”…Thật sự tôi không hiểu “thủ khoa kép” là ǵ. Sau khi đọc bài viết tôi mới hiểu cô này đậu thủ khoa cả hai đại học, nhưng lại được viết bằng loại văn vô cùng bát nháo mà cần phải có thông dịch viên tiếng Việt mới hiểu! Chữ “kép” (hai) chỉ dùng trong một số ít trường hợp, như  áo đơn”, áo kép, lăi đơn, lăi kép, tú đụp, tú kép (đậu Tú Tài hai lần kỳ thi Hương).

 

– “Cách gia tăng khả năng tiếp cận khách hàng” (Yahoo Groups). Tôi thật sự không hiểu câu này nói ǵ và cần một thông dịch viên giải thích dùm!

 

-Nuôi và gây giống các loài tôm cá biến thành “nuôi trồng thủy sản”. Thật không thể tưởng tượng được người ta có thể “trồng” được tôm cá. Cả nước nói như những con vẹt mà không một ư thức phản tỉnh đúng-sai.

 

–“8 món ẩm thực kinh điển của người Nga” (VOV). Ăn uống mà cũng “kinh điển” nữa sao? Thực ra đây chỉ là các món ăn cổ truyền giống như bánh chưng, bánh giầy của Việt Nam nhưng lại viết dưới dạng bát nháo v́ ít học.

 

-“ Nghi phạm giết nữ nhà báo” (BBC tiếng Việt ngày 11/10/2018). Cả trăm năm nay người ta nói  nữ kư giả/nữ phóng viên chứ làm ǵ có nữ nhà báo? Tŕnh độ tiếng Việt như thế mà cũng đ̣i cầm bút!

 

 

Đào Văn B́nh

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính