Kư ức Mậu Thân, 1968

 

Bùi Văn Phú

 

 

H́nh ảnh về Tết Mậu Thân trong Bảo tàng Tổng thống Lyndon Johnson ở Austin, Texas (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 

 

Tết Mậu Tuất năm nay là đúng nửa thế kỷ đă qua kể từ Tết Mậu Thân. Với nhiều người Việt, Mậu Thân 1968 là niên lịch khó quên v́ nó ghi dấu một biến cố kinh hoàng trong chiến sử Việt Nam.

 

Đúng vào ngày Tết cổ truyền năm đó, dù có lệnh tạm ngưng chiến, cán binh cộng sản đă đồng loạt mở các cuộc tấn công vào hầu hết những thị thành miền Nam. Chiến tranh đă đến với người dân thành phố và để lại trong kư ức nhiều cảm xúc khó quên về “Tổng Công kích Tết Mậu Thân”.

 

Tôi đang học lớp 7. Buổi sáng ngày Mồng Hai Tết, cùng với những đứa trẻ trong xóm tụ họp nơi ngă ba đường gần nhà để chơi bầu cua tôm cá. Pháo vẫn tiếp tục nổ, nhưng nghe người lớn nói với nhau sao tiếng pháo thanh và gịn hơn.

 

Nghe tiếng nổ xa xa, rồi tiếng rít trên không khi đạn 122 ly bay ngang th́ chỉ c̣n biết cầu xin Chúa giữ ǵn. Nhiều lần đạn đă rớt vào khu dân cư nhà tôi, nổ tung toé những xác người không c̣n nguyên vẹn.

 

Chập sau có anh lính hải quân phóng xe từ trung tâm thành phố về nhà ngay trong xóm, tay cuốn băng cứu thương c̣n đẫm máu. Anh nói Việt Cộng đang tấn công vào Bộ Tư lệnh Hải quân, vào thành phố.

 

Nghe thế, một bác nói những tiếng nổ giờ không phải tiếng pháo mà là đạn AK rền vang và yêu cầu mọi người giải tán, ai về nhà nấy. Một nhóm dường như không nghe, tiếp tục chơi tṛ đỏ đen, bác bực ḿnh cầm bàn bầu cua hất tung lên. Các tṛ vui chơi coi như chấm dứt. Mọi người về nhà. Đó là năm với sinh hoạt đón tết ngắn ngủi nhất cho tôi, cho người miền Nam.

 

Người lớn quây quần bên chiếc radio chờ ngóng tin tức nhưng chỉ là tiếng rè rè. Các chương tŕnh phát thanh bị gián đoạn một quăng thời gian, vài giờ sau mới có lại. Đêm về trong xóm lo tổ chức canh gác. Những con ngựa gỗ và ṿng kẽm gai được làm ngay, đem ra chắn ở các ngă tư đường. Người lớn chia nhau canh gác vào ban đêm.

 

U tôi lấy vải cuốn thành vài cái ruột tượng với ít quần áo trong đó, viết tên con lên, để nếu phải chạy loạn sẽ đưa cho các con đeo bên ḿnh. Chiến tranh và loạn lạc thày u tôi đă trải qua nhiều với những lần tản cư từ làng quê lên thành phố Nam Định. Sau ngày di cư vào Nam, cùng đồng hương quê bắc sống yên b́nh bên nhau nơi vùng đất mới trong hơn một thập niên, lo lắng về chiến tranh không c̣n canh cánh ở bên. Cho đến Tết Mậu Thân.

 

Tôi nhớ tin tức lúc đó làm kinh ngạc mọi người v́ khắp nơi trên toàn lănh thổ đă bị Việt Cộng tấn công. Riêng tại Sài G̣n những nơi bị tấn công là Dinh Độc Lập, Bộ Tư lệnh Hải quân, đài phát thanh, ṭa đại sứ Mỹ. Việt Cộng đă chiếm một căn nhà mấy tầng đang xây ngay trước Dinh Độc Lập làm bàn đạp tấn công vào trung tâm quyền lực của miền Nam.

 

Rồi những mồ chôn tập thể được t́m thấy. Nhưng không nơi nào người dân đă nổi lên cướp chính quyền.

 

Khi đó chiến tranh đă vào thành phố những vẫn c̣n cách nơi tôi ở dăm bảy cây số.

 

Đợt tấn công thứ nh́ vào tháng 5, chiến tranh đă đến gần hơn v́ những nơi có giao chiến là khu vực Bảy Hiền, Lăng Cha Cả, Bà Quẹo nằm trong ṿng đai an ninh phi trường Tân Sơn Nhất, chỉ cách nhà một, hai cây số.

 

Một buổi chiều, đứng trước sân nh́n thấy phóng pháo cơ xà xuống bỏ bom. Nghe tiếng nổ lớn, ít giây sau có miểng bom văng rớt ngay dưới chân. Tinh nghịch tôi vồ lấy, nhưng sức nóng của cục sắt c̣n như lửa, nên phản xạ tự nhiên khiến tôi vất nó xuống.

 

Có lửa cháy, khói đen bốc lên từ phía Ngă tư Bảy Hiền. Trận chiến ở Lăng Cha Cả đă làm Đại tá Lưu Kim Cương tử trận v́ trúng đạn B-40 và tin được loan truyền đi rất nhanh. Rồi tin trực thăng phe ta bắn vào trường học nơi tôi đă đi thi vào đệ thất làm thiệt mạng nhiều sĩ quan cấp tá.

 

Mấy ngày sau, khi tiếng súng đă ngưng tôi được một anh hàng xóm chở đi xem hậu quả của chiến tranh. Truờng Thánh Tâm nơi tôi học đă trở thành trạm tiếp cư đón người lánh nạn cộng sản. Khu Bảy Hiền có những căn nhà bị cháy đen, xa hơn về phía căn cứ Nhảy dù Hoàng Hoa Thám, Bà Quẹo, hai bên đường c̣n nhiều xác chết. Một xe cứu hỏa chở đầy xác Việt Cộng nghe nói đem chôn trong mồ tập thể ở Nghĩa trang Đô Thành.

 

Năm 1968 Thủ đô Sài G̣n và nhiều tỉnh thành trải qua hai đợt tấn công của Việt Cộng. Huế bị chiếm đóng trong ba tuần lễ. Rồi những mồ chôn tập thể được t́m thấy. Nhưng không nơi nào người dân đă nổi lên cướp chính quyền.

 

Richard Nixon được bầu làm tổng thống Mỹ năm 1968. Ảnh chụp từ Bảo tàng Tổng thống Richard Nixon ở thành phố Yorba Linda, California (Ảnh: Bùi Văn Phú)

 

Sau chiến trận ít lâu là lần đầu tiên tôi thấy súng đại liên pḥng không, súng B-40, B-41 và AK-47 được trưng bày nơi sân trường trong một lần triển lăm chiến lợi phẩm tịch thu được cho dân chúng xem.

 

Chiến tranh không c̣n vào thành phố sau hai đợt tấn công, nhưng có đêm thành phố bị Việt Cộng pháo kích. Nghe tiếng nổ xa xa, rồi tiếng rít trên không khi đạn 122 ly bay ngang th́ chỉ c̣n biết cầu xin Chúa giữ ǵn. Nhiều lần đạn đă rớt vào khu dân cư nhà tôi, nổ tung toé những xác người không c̣n nguyên vẹn.

 

Lệnh tổng động viên được ban hành, nhiều thanh niên trong xóm ngơ từ giă gia đ́nh lên đường nhập ngũ, ṭng quân. Năm đó tôi lên lớp 8 và biết đến nhạc Trịnh Công Sơn với “Diễm xưa” do bạn Nguyễn Đức Bảo hát trong giờ sinh hoạt hiệu đoàn và “Người già và em bé” qua giọng ca trầm buồn của thày Trần Văn Thuận dạy văn.

 

Sau này đến Mỹ định cư, học hỏi thêm về lịch sử tôi nhận ra niên lịch 1968 cũng là kư ức khó quên trong ḷng người dân Mỹ, trong đó có Tết Mậu Thân được gọi là “Tet Offensive”.

 

Tổng thống Lyndon Johnson với chính sách leo thang chiến tranh, từ năm 1965 đă đưa nửa triệu lính Mỹ vào miền Nam Việt Nam nhưng không ngăn chặn được những cuộc tấn công của bộ đội cộng sản. Tổng Công kích Mậu Thân là một cuộc tấn công quân sự bất ngờ, làm mất uy tín Tổng thống Johnson và niềm tin của dân Mỹ vào chiến thắng, ngày 31/3/1968 ông tuyên bố không ra tranh cử và cũng sẽ không nhận sự đề cử của Đảng Dân chủ.

 

Nước Mỹ năm đó trải qua hai vụ ám sát chính trị. Mục sư tranh đấu cho dân quyền Martin Luther King Jr. bị ám sát vào tháng 4. Thượng Nghị sĩ Robert Kennedy đang tranh cử tổng thống bị bắn chết vào tháng 6.

 

1968 với Đại hội Đảng Dân chủ ở Chicago có nhiều bạo loạn. Phong trào chống chiến tranh lan rộng và trở nên quyết liệt hơn.

 

Năm đó Richard Nixon của Đảng Cộng ḥa thắng cử, đưa nước Mỹ vào một khúc quanh lịch sử với nhiều kết cục không tốt đẹp. Từ Hồ sơ Ngũ Giác Đài được công bố, phơi bày sự thiếu minh bạch của chính phủ trong chính sách về chiến tranh Việt Nam, đến Hiệp định Paris 1973 để Mỹ tháo chạy, phản bội đồng minh và vụ nghe lén Watergate khiến Tổng thống Nixon phải từ chức năm 1974.

 

Đi thăm bảo tàng của các Tổng thống Lyndon Johnson, Richard Nixon và Ronald Reagan, người xem thấy niên lịch 1968 là một dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp chính trị của lănh đạo Mỹ và đă để lại những dấu ấn rất sâu đậm trong lịch sử cận đại của Hoa Kỳ.

 

 

January 30. 2018

Bùi Văn Phú

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính