Thăm nui

 

Bc sĩ Phng Văn Hạnh

 

 

Chị Nga đang sửa sọan đồ thăm nui cho chồng. Mấy đứa gi lớn phụ gi đồ ăn kh v bỏ vo ti ny-lng. Thằng con t, nay đ năm tuổi đứng trn ghế, bn ci bn chất đầy đồ ăn. N cầm gi mt kh ln v hỏi: gửi cho ba hả mạ? Mạ n ừ. Thấy trong mắt n c vẻ thm, mạ n lấy cho n t lt.

 

Ăn hết mấy lt mt kh, n lại cầm ln gi kẹo v hỏi: kẹo nầy cho ba hả mạ? Thấy mẹ khng trả lời n ni thm: ba ăn nhiều qu! Mấy chị n la: thằng con bất hiếu, ba ở trại đi lắm, nn mới gửi nhiều cho ba. Biết l con thm, song phải lm ngơ. Bun bn cực khổ, m chỉ dư cht t, nn phải tiện tặn từng cht. Cứ ba thng thăm nui một lần. Mỗi lần bun c lời một cht th mua ngay một t thức ăn kh để dnh cho kỳ thăm nui tới. Thng trước bun mực từ Phan thiết về, phải quấn mực kh vo người, v mỗi lần đến trạm kiểm sot phải bi dầu Nhị thin đường để t mi mực. Bun mực lời cũng kh khi bn lại ở Saigon. Tuy thế đi được vi lần phải đổi bun thứ khc. Bị bắt l mất hết. Mấy đứa gi lớn cng mấy cậu con trai chia phin nhau coi ci quầy bn ch đậu xanh, v cc loại bnh ngọt để ở cổng nh cũng thu được t tiền để chng mua giấy bt đi học. Tối, mấy mẹ con lục đục nấu ch để bn ngy hm sau. Ch bn khng hết th mấy đứa con ăn, khỏi tốn tiền qu. Mỗi lần thăm nui, quan trọng nhất l thịt, từng miếng to bằng bn tay, kho rim mặn v ngm trong mở heo. C kh, mắm ci, ruốc, l những đồ ăn để lu được. Đường, kẹo chuối kh, mt kh, cần cho lao động nặng. Thuốc r, tr l để giải buồn. Nghĩ đến chồng giải nắng dầm mưa, ăn uống kham khổ, lm lụng cực nhọc, nng thấy ứa nước mắt. Bởi thế nng cố giữ thăm nui đều đặn, v đồ tiếp tế dồi do. Song cũng khng thể gửi qu nhiều. Phải dưới 40 k-l, để chồng c thể gnh vo trại. Tuy thế mấy mẹ con phải ăn uống rất d xẻn. Bạn đứa con đầu đến nh học chung, ở lại ăn cơm. Mm dọn ra độc nhất chỉ c đĩa gi xo. Con chị la đứa em l đừng gắp nhiều gi, để cho khch ăn. Thằng em phụng phịu ni qua nước mắt: mỗi miếng cơm, em chỉ gắp c một cộng gi, m chị cũng la em. Qua Canada, xứ dư thừa, phung ph thức ăn, nhắc chuyện cũ cuời ra nước mắt. Ăn đ thế, ở cũng l kham khổ. Tm người ở trong một căn phng 4mx4m. Bốn đứa con trai trải chiếu ngủ trn nền xi-măng. Nga v ba c con gi ngủ trn hai giường chật hẹp dọc theo bờ tường. Học hnh lm bi vở th ra hng hin. Nh bếp cũng ở gc hin, gặp trời mưa th dời vo phng. May m dng hỏa l than cũng t khi. Nước uống, tắm, giặt dũ phải tiết kiệm tối đa v phải gnh từ giếng về. Nhớ hồi ở Đ-Nẵng nh cửa thnh thang. Nay bị tịch thu rồi. Vo Saigon phải ở chung với nhiều gia đnh khc, chật chội, eo so.

 

Từ Saigon ra Tin lnh hơn 1000km. Năm đầu thường đi xe ca, mấy năm sau đi xe lửa. Từ Tam kỳ ln Tin lnh l 50 km đường đất, lc đầu phải lội bộ. Những năm ấy, thật đắng cay. Sau khi chồng bị bắt, tm ra Đ-nẵng, th gim thị trại t khng cho gặp. Lại phải trở về Saigon lo cho con ci. Bảy đứa con, m đứa đầu mới 12 tuổi, đứa t một tuổi. Tối đến xt xa cho thn phận lại khc. Nhưng rồi phải gượng dậy.

 

Ngồi ăn ni lở. Cn t vốn phải lo kiếm ăn. Bắt đầu bun thuốc ty, rồi bun vải, bun c, mắm từ Phan thiết về. Chuyện thăm nui chưa c một kinh nghiệm no. Nghe chồng đ ln Tin lnh, song khng biết chỗ no. Ra Tam kỳ hỏi thăm, rồi nhờ xe thồ chở đồ thăm nui đi trước, một mnh lếch thếch theo sau v khng ngờ đường xa vời vợi, ni non trng trng. Vo nh thăm nui cn bộ dặn l khng được khc, phải vui vẻ khuyến khch chồng lo học tập cải tạo tốt để mau về. Nếu khc th khng cho nhận qu thăm nui. Lần đầu gặp chồng sau su thng xa cch thấy anh ấy gầy ốm, đen điu, lng quặn đau, song phải tươi cười. Đ thế, no được nắm tay nhau. Hai bn vẫn cch nhau. Ở giữa l một bn xi- măng di, bề ngang 3m. Sau khi ni chuyện độ 10 pht l cn bộ hối giao qu. Qu đổ ra trn bn xi-măng ấy. Trật tự trại mở cc gi qu xem thử c giấu thư từ, hoặc những vật dụng m trại cấm. Chng dng đủa khuấy vo cc hủ thịt, mắm, c. Chng cắt ngang bnh chưng, bnh tt. Theo lệnh của cn bộ, chng khui cả những lon sửa b v đồ hộp m thn nhn gửi từ ngoại quốc về. Đng l lối kiểm sot XHCN. Ngu xuẩn v ph hoại. Những hộp đ khui khng thể để lu được. Phải chia cho anh em, v ăn cho hết. Trật tự l trại vin hnh sự. Với bản chất lưu manh chng cố huậy, để cn chia chc những đồ ăn phải bỏ ra v bị xới nt. Nếu c hứa hẹn trước l cho chng t qu thăm nui, chng sẽ nới tay hơn. Mấy năm sau dần dần c kinh nghiệm, tổ chức thăm nui đầy đủ hơn. Cũng may sau đ tư nhn khai thc đường Tam kỳ-Tin lnh. Mỗi ngy c một chuyến xe ca chở người thăm nui ln, rồi chở về. Đi xe ca từ Si-gn ra Tam kỳ l cả một cực hnh, chật chội chen lấn, hng ha cồng kềnh, mất ngủ, mnh mẩy t rần v phải ngồi bất động lu. Thu ghế bố ngủ ở bến xe, sợ bọn lưu manh, ăn cắp. Đ c lần bị giật hết đồ thăm nui phải trở về. Bởi vậy Nga thường rủ b bạn đi thăm chồng họ, cng đi để nương tựa nhau khi bất trắc. Đi xe lửa cũng tnh trạng ấy. Con ci th kỳ h mới ra thăm ba được. Chng bắt chước mấy ng bộ đội, mc vng vo thnh tu v thay phin nhau leo ln ngủ. By giờ ngồi nhớ lại những ngay thng cực nhọc ấy Nga cũng lấy lm lạ tại sao mnh c thể chịu đựng được giỏi như thế.

 

Trong trang sử thăm nui traị Tin lnh cũng c lắm chuyện bi thảm. C một chị thăm nui chồng ma mưa, lội qua sng Tum gần trại bị nước cuốn tri đi, mất tch. Một ngy sau mới tm lại được. May l chị ta bm vo một thn cy kh tri theo dng nước, tấp vo bờ v được vớt. C một em b 12 tuổi, đi thăm nui cha, qua đo Liu bị cọp ăn. Vi ngy sau tnh cờ thợ rừng trong vng tm thấy phần cn lại của thi thể em. Một c gi 20 tuổi, gia đnh sa st sau khi cha l một sĩ quan đi học tập ở Tin lnh, đ nghĩ cch ln ở ngay tại bến xe gần trại, đi gnh mướn, hoặc lm cng trong lng, để c thể thăm nui cha đều đặn. C một chuyến đ qua sng Tin ma mưa lụt đ bị chm, trong đ c ba chị đi thăm nui chồng tri mất xc. Cn lắm chuyện thương tm khc kể khng hết.

C những lần Nga ra thăm nui, cn bộ bảo l chồng học tập khng tốt nn khng được gặp mặt. Đ thế năn nỉ cho gửi đồ thăm nui vo trại cũng khng được chấp nhận.

 

Thế l phải mang trở về Sai-gn, chờ chuyến thăm nui sau.

 

Lc chồng Nga ở t đ 8 năm, mt lần ra thăm nui cng với bốn đứa con nhỏ, Nga dẫn chng đến nh ng gim thị Tin lnh, ở tại Đnẵng. C người mch Nga l c thể đến xin ng xt cho chồng về sớm. My đứa con Nga đ qu trước mặt ng, lạy như tế sao. Sau nầy đứa con trai thứ tư của Nga, lc ấy mới 12 tuổi, ni l khng bao giờ qun quan cảnh ng ta ngồi chễm chệ trn ghế, hch dịch, trịch thượng, chẳng thương xt những đứa con v cha m phải quỵ lụy như vậy.

 

N lm sao yu được XHCN với những người như vậy. Cũng như đứa con đầu của Nga. Lc cộng sản bắt chồng Nga, n mới 12 tuổi. Thấy cha, một người cha hiền lnh v gương mẫu bị bắt dẫn đi như một tội phạm l một c sốc cho tuổi thơ cuả n. N đ nhiều lần khc một mnh v kỷ niệm đắng cay đ N thề l khng bao giờ trờ lại mnh đất đau thương ấy.

 

Ngoi chuyện lo thăm nui chồng, Nga cn phải đương đầu với chnh quyền mới. Mấy đứa con Nga, mặc dầu đầy đủ học bạ, trường vẫn lm ngơ khng cho vo học. Nga phải ln tận Sở Gio dục Saigon khiếu nại. Nga viện cớ rằng cha cc chu đi học tập, ti ở nh phải lo kiếm ăn nui con, khng ai chăm sc chng. Nếu cc ng khng cho chng đi học, chng sẽ bị bọn lưu manh rủ r trở thnh trẻ em h phố, ai chịu trch nhiệm đy. Sau đ cc con Nga đều đi học lại. Chng biết thn phận c cha học tập cải tạo nn học rất xuất sắc. Tuy nhin vẫn khng qua đuợc cửa ải Đại học.

 

Chồng Nga sau gần 12 năm ở t, sống trong những điều kiện khắc nghiệt, đ về được lại với gia đnh. Ngy ra đi nặng 75 kg, ngy về chỉ cn 45 kg. Lc ra đi l một trng nin, ngy về l một ng gi. Tc rụng qu nữa, lưng cng, mặt nhăn nheo. Chồng Nga đọc cho nghe bi thơ, dựa vo những lời Nga ni ở nh thăm nui. Thơ khng viết trn giấy, m chỉ nhớ trong đầu trong 9 năm:

 

Anh thấy em trn đường xa diệu vợi,

Lặn lội thn c qu tội đi em.

Sng Si-gn mờ nhạt đn đm,

Gi biệt cc con em ra tu sớm.

Hnh trang thăm nui nặng nề, bề bộn.

Cảnh đẩy x chen lấn lc ln tu.

C gi Oiseaux đi cc ngy no,

Hon cảnh đổi cũng tảo tần, xui ngược.

Trn con đường đu hiu nầy em đi về bao lượt,

Lặng lẽ, đơn ci, di dặc đường đời.

Em đi tm anh ở tận cuối trời,

Hạ thiu đốt, đng sụt si mưa bấc

Những ga nhỏ, thị thnh đi qua quen thuộc hết.

Bờ biển lao xao, ba ni chn trời,

Thn nhỏ, đường qu, sng trắng, bi di.

Lớp lớp diễu qua mắt em thờ thẫn.

Cao nguyn Tr Mi mịt mng rừng thẳm.

Khng c anh, em đu đến nơi nầy.

Cảnh vật v tnh m nghiệt ng đắng cay;

Đo Liu quanh co, đ dăm, nắng h đổ lửa.

Xch nặng, dốc di, mồ hi l ch.

Đoạn trường nầy bao giờ dứt đau thương

Hết hạ rồi đng, mưa lụt mịt mng.

Sng Tin mnh mng, băng băng, gầm r.

Chng mặt khng em, qua đ nước xoy.

Sợ khng em, cheo leo đường ni ngập bn.

Vắt bng lia chia, mu thấm o quần.

Lội qua sng Tum, nước dng ngang ngực,

D dẫm nu xe thồ, kẻo nước cuốn li đi.

Vo nh thăm nui, lạnh lẽo, đu hiu,

Cửa ngỏ sơ si, cch xa lng xm.

Chiều đng tối mau, t m đn đm.

Vn rệp, muổi mng em xoay trở đm thu.

Chim rừng ku sương quạnh quẻ, u sầu.

Mưa rả rch, kiểng cầm canh lan đi trong gi.

Nh thăm nui, trại t đy đ,

Hai nỗi c đơn, dng ngập trời khuya.

Đm đng di bất tận l th,

Chờ mau sng, gặp nhau, pht giy hạnh phc.

Từ nẻo xa nhn dng em quen thuộc.

Lc lại gần len ln nhn nhau:

Em cũng cn khỏe mạnh mừng sao.

Dung nhan tuy c gầy hao, v vng.

Bn thăm nui l gii sng Tương,

Sng lng, nh mắt trn sang vỡ bờ:

Em gởi anh, một trời nhung nhớ,

Anh gởi em, mun vạn niềm thương.

Can đảm ln em, đi nốt đoạn đường,

M định mệnh đ dnh nhiều cay nghiệt.

Hy vọng nh em, đau thương rồi sẽ hết.

By giờ đy em kể chuyện nh:

Bạn b, b con, lắm kẻ đ đi xa.

Con ci đều lo học tập,

Tuy hon cảnh gia đnh chật vật.

Chỉ cầu mong anh chng trở về.

Hết giờ thăm nui cn bộ hối giao qu.

Giờ pht chia ly khng cho bi luỵ.

Nếu tri lệnh đồ thăm nui trả lại.

Anh trở vo, bước nặng, ngoi ra sau:

Bng em trng theo: tượng đ vọng phu,

Bỗng nhe nhoẹt, sau nẻo đường khc khuỷu.

Anh lại thấy em trn đường xa thất thểu,

Nuốt thương đau về lại với con mnh.

 

Chế độ tập trung cải tạo khng những đầy đọa c nhn người t, m ton thể gia đnh họ. Biết bao gia đnh ly tn. Vợ đi lấy chồng khc, con ci lm cảnh bụi đời. Song cũng nhờ bn tay của v số phụ nữ đảm đang, gn giữ gia đnh ton vẹn, xy dựng lại cảnh yn vui ngy xưa, nơi xứ lạ, qu người. Cng kh nhất phải ni l mấy b đi suốt chiều di đất nước, trn hai ngn cy số, để thăm nui chồng tận đất Bắc xa xi. Đau thương nhất l những b lặn lội đường xa, đến nơi th nghe chồng đ chết. C b nha sĩ, ra Bắc thăm chồng trong trại tập trung đ ba năm. Khi trại bo tin chồng b đ chết, b thu người đo mộ, lấy xương cốt chồng b vo Nam chn. Trn đường về, khi đợi tu lửa đến, b ngủ ở nh ga. Sng ra th b thấy mất va-li trong ấy đựng hi cốt chồng. Thế l b bỏ chuyến xe, đi tm hi cốt. Vi ngy sau, nhờ bỏ tiền ra d hỏi, mua chuộc, b mới lấy lại được chiếc va-li m bọn ăn trộm tưởng l đựng đồ đng gi. Tuy nhin bộ xương chỉ c gi trị thn thương với b, nn bọn trộm lợi dụng để moi tiền. Quả l một X hội chủ nghĩa ưu việt, ưu việt trong cướp bc, đ tiện, khng tnh người.

 

 

Bc sĩ Phng Văn Hạnh

 

 

 

 

Trang Chnh     Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Phỏng Vấn     Văn Học Nghệ Thuật     Tham Khảo