Hội nhập

Bác sĩ Phùng Văn Hạnh

 

 

Trời băo tuyết. Đă 10 giờ đêm. Hoạt phải đến chỗ làm việc trước 11 giờ để chuẩn bị vào phiên trực đêm 8 tiếng từ 11 giờ đêm đến 7 giờ sáng. Chiếc xe Golf Hoạt lái đă cũ, song máy khá mạnh. Hai cái quạt nước, quạt nhanh không ngớt để lùa tuyết rơi ra khỏi kiếng chắn gió. Gió thổi mạnh nghe vù vù quanh xe, và đôi khi làm rung chuyển cả xe. Các bóng đèn điện trên cao, hai bên đường sáng chói, sau màng bông tuyết bay dày đặc, trắng xóa, gần như bay ngang, theo chiều gió thổi mạnh. Trước mắt Hoạt bông tuyết bất tận trút lên xe.

 

Đường ngập tuyết nên xe trườn lên chậm chạp. Đi nhanh là xe trượt đâm vào lề đường.

 

Chỗ Hoạt làm việc có tên thơ mộng Manoir Héron, một trung tâm dưỡng lăo tư nhân có độ 100 giừơng ở tận Dorval. Đó là một cao ốc dài, bốn tầng, giống như một cái hộp khổng lồ bằng kính xanh biếc ở bên bờ hồ. Những ngày đẹp trời ánh sáng phản chiếu từ hồ vào ngôi nhà hộp long lánh muôn màu. Từ trung tâm thành phố về đây, đường sá quanh co chằng chịt. Hoạt đă bị lạc đường, nhưng cũng cố giữ phương hướng. Sau nhiều lần xuống xe vào trạm xăng hỏi đường, Hoạt đến nơi, song đă 12 giờ khuya. Trễ phiên trực một giờ.

 

Cô y tá trực cằn nhằn quá sức.

 

Vượt biên năm 88, đến Canada năm 89. Hai năm học cật lực. Đă 12 năm không đọc qua sách vở y khoa. Kiến thức căn bản quên đi khá nhiều. Y khoa Bắc Mỹ lại rất tiên tiến. Phải đọc lại hàng chục quyển sách dầy cộm, và luyện thi với hàng ngàn câu quizzes. Lối học nầy buộc phải nhớ từng chi tiết với độ chính xác cao. Lại càng không thể học tủ, v́ các câu hỏi trong ngày thi dàn trải trên toàn phạm vi kiến thức y khoa. Đêm học, ngày học, học nhóm, học thầy (mời các bác sĩ giỏi ta và tây đến giảng dạy). Học nhóm tiết kiệm th́ giờ. Mỗi người được phân phối một số quizzes về nhà nghiên cứu, đọc sách và t́m giải đáp. Khi họp nhau lại ở một địa điểm, cứ lần lượt mỗi người tŕnh bày giải đáp những quizzes ḿnh chịn trách nhiệm. Những người khác góp ư kiến cho đến khi có giải đáp đúng nhất. Nhóm gồm 10 người. Nếu có 100quizzes, th́ mỗi người được chia 10 quizzes. Phải nói Hội Y sĩ Việt nam ở Montréal đă lo lắng nhiều cho đồng nghiệp trở lại nghề. Nào in bài, nào mua tài liệu, sách vở, mời chuyên viên dạy. Lại đăi ăn các nhóm học chung tại nhà, chở đi thi, lo chỗ ở v.v..V́ thế năm nào trong số 10 người được chọn, Việt nam chiếm gần nửa, dù phải cạnh tranh với gần 200 bác sĩ từ Âu, Phi, Nam mỹ, Á đến nhập cư tại Québec. Hoạt đậu bằng tương đương Canada năm 90, rồi thi lư thuyết và lâm sàng để được lựa đi nôị trú. Song không lọt nổi vào 10 người đầu mặc dù điểm thi cũng khá cao. Cũng có thể là trong lúc thi lâm sàng, với đề tài về chỉnh h́nh là chuyên môn của ḿnh, đă cải vả với nội trú khảo thí về một thao tác để định bệnh. Gia đ́nh có bốn con c̣n đi học. Vợ đă hy sinh làm công nhân để chồng lo việc đèn sách ở tuổi 60. Hoạt đă đến bến bờ tự do quá trễ. Không c̣n th́ giờ và sức khỏe để trở lại nghề cũ. Không thể chạy theo một tương lai không chắc chắn và để hiền thê vất vả một ḿnh. 12 năm tù đă mang lại một chứng bệnh kinh niên. Sáu năm cuối trong tù cứ vài tháng lại lên một cơn đau bụng khủng khiếp. Lúc lên cơn, da vàng và sốt run, như bị nghẽn mật. Chỉ chích morphine hay démarol mới đỡ đau. Ra tù được một tháng, đă phải vào bệnh viện Nguyễn văn Học v́ một cơn đau bụng cấp. Định bệnh sơ khởi là sạn mật. Định bệnh sau khi giải phẩu là ung thư đầu tuỵ tạng. Bác sĩ giải phẫu cho Hoạt là cựu sinh viên Y khoa Huế có đi thực tập tại Bệnh viện Đà- Nẵng với Hoạt. Được biết là khi mổ bụng ra thấy bọng mật phồng to, tuỵ tạng to cứng ép đường tiết mật. Chỉ nối bọng mật vào ruột non để tạm thời giải tỏa nghẽn mật. Chỉ chờ chết. Lại một nổi kinh hoàng. Vợ con khóc lóc quá chừng. Song số mệnh c̣n dài. Vẫn sống phây phây rồi vượt biên.

 

Xem như định bệnh ung thư tụy tạng là sai. Sang Canada vào bệnh viên nhiều lần cũng v́ cơn đau bụng cấp tính. Lần chót bác sĩ trực đinh ninh là đau tim và cho chuyền tỉnh mạch nitroglycerine. Cơn đau không dứt, mà tim đập lên 120. Sau đó bác sĩ trực tỉnh ngộ với lời giải thích của bệnh nhân, đổi thuốc. Phải chuyền trụ sinh vào tỉnh mạch suốt 12 ngày, sau khi thử máu và các thử nghiệm khác. Định bệnh dứt khoát là viêm tụy tạng với hậu quả là bị tiểu đường. Những tế bào Langhans, tiết insulin đă bi huỷ hoại. Nhưng bác sĩ cứ nghi là v́ uống rượu, (ở các nước Tây phương, viêm tuỵ tạng phận lớn do nghiện rượu) nên mới bị bệnh và gạn hỏi người nhà nhiều lần. Thật ra nhiễm trùng tuỵ tạng từ ngày ở trong tù: hậu quả ăn cá thối, mở biến chất? Cũng có thể do sốt rét. Tóm lại bệnh th́ biết, c̣n nguyên nhân gây bệnh th́ chưa biết. Sau khi xuất viện phải chích insulin hàng ngày và tái khám định kỳ. Cộng sản ác ôn đă truy kích Hoạt dài dài. Qua đến xứ tự do mà c̣n tặng cho một bệnh kinh niên, nguy hiểm!

 

Phiên trực đêm ở Manoir Héron từ 11 giờ khuya đến 7 giờ sáng hôm sau. Bệnh nhân phần lớn trên 80 tuổi, bị bệnh Alzheimer, Parkinson, tê thấp, suy tinh thần. Rất ít người b́nh thường. Họ lăng, quên, đại tiểu tiện không tự kiểm soát được, giống như một em bé. Công việc là thay tả cho họ nhiều lần trong đêm để giữ họ khô và sạch. Làm giường, thay mền vải giường nếu cần. Phải coi chừng bệnh nhân có tật đi lang thang ngoài hành lang. Thật vất vả khi phải thay tả cho những người quá mập và nặng, hoặc thấp khớp cứng đơ. Đôi khi họ vả vào mặt ḿnh. Lắm lúc họ chửi rủa hoặc nhổ vào mặt ḿnh. Phải qua một khóa học để thành thạo những công việc ấy. Trong 8 giờ làm việc không ngơi nghỉ, tiếp xúc với áo quần chăn mền hôi thối. Tiền lương là 10 đô một giờ. Làm độ một tháng Hoạt được đổi qua trực ngày. Công việc là tắm rửa cho bệnh nhân, giúp họ đánh răng rửa mặt, mớm cho ăn, tập đi cho người yếu. Ba tháng sau Hoạt mất việc, v́ có nhiều người Phi vào xin làm và họ thạo việc hơn Hoạt.

 

Ở nhà ăn lương thất nghiệp một tháng, th́ sở thất nghiệp giới thiệu cho một công việc mới. Làm ở nhà dưỡng lăo th́ được gọi là préposé, bây giờ là brigadier, theo xe ca chở học sinh tiểu học. Nhiệm vụ là mặc một áo choàng có gạch đỏ (như công nhân làm đường), đứng ở cửa lên xuống xe ca. Khi xe ngừng, cửa mở, xuống đường dắt em bé lên xe. Tài xế xe ca có một bảng lộ tŕnh ghi tuần tự địa chỉ các em mà ḿnh phải chở đến trường. Lộ tŕnh v́ thế đi ḷng ṿng. Xe khởi hành lúc 5 giờ sáng mà măi đến 8 giờ mới đến trường. Ở đây Hoạt phải xuống sắp hàng học sinh, dẫn chúng vào sân trường, giao lại trách nhiệm cho giáo viên rồi mới ra xe về. Chiều 3 giờ lại phải lên xe đến trường đón các em, rồi lộ tŕnh ngược lại lúc ban mai, trả các em về gia đ́nh. Ở xứ Canada, trẻ em rất được chú ư chăm sóc. Xe ca học sinh có ưu tiên trên lộ tŕnh. Lúc ngừng xe để đón trẻ em, đèn xe nháy, bảng stop bật ngang ra, lưu thông sau xe đều ngừng. Ai vi phạm bị phạt rất nặng.

 

Làm brigadier nhiệm vụ nặng, mà lương chỉ 800 đô một tháng. Chỉ có một nỗi vui là đùa dỡn với trẻ em và t́m hiểu tâm lư chúng. Có những em rất ngộ, như em bé trai Haitien 12 tuổi. Mỗi lần đến trường, nó đứng ở cửa, và lần lượt hôn các em bé gái khác nhất là các em da trắng. Rất may là trong suốt thời gian Hoạt làm brigadier chưa lần nào gặp một đồng nghiệp cũ, nh́n ḿnh trong áo choàng sọc đỏ.

 

Hoạt tự ư xin nghỉ việc brigadier và bước vào nghề thứ ba là làm bảo hiểm nhân mạng. Phải qua một kỳ thi để lấy bằng hành nghề. Đối với số quizzes ở y khoa, kỳ thi nầy là tṛ chơi. Hoạt đậu với 99%.

 

Từ ngày sang Canada, Hoạt thi cử cũng nhiều. Cũng lắm bằng: bằng tương đương y khoa Canada, bằng préposé, bằng brigadier, bằng bảo hiểm nhân mạng, bằng Toeffel...Nhớ lúc ở trại tỵ nạn Palawan, phái đoàn Canada bắt kư giấy không hành nghề Bác sĩ lại nữa (có thể là một biện pháp từ chối sư tương đương giữa cấp bằng Bác sĩ nước ngoài Canada) Hoạt kư ngay. Vẫn hơn là ở Việt nam ngồi tù, hay sống ngột ngạt trong xă hội áp bức. Song mấy năm qua, Hoạt vẫn thấy ngượng v́ ḿnh tụt xuống quá thấp trong nấc thang xă hội.

 

Chính sách Y tế ở đây cũng lắm điều khó hiểu, trong khi thiếu bác sĩ tùm lum, mà không biết lợi dụng nguồn tài nguyên trí tuệ khỏi tốn nhiều tiền đào tạo. Cũng tại Hoạt sai nhầm trong quyết định từ chối không đi Mỹ khi ở trại tị nạn Palawan. Ợ Mỹ có nhiều bạn bè bác sĩ người Mỹ đă từng chung làm việc ở Đà-Nẵng, sẽ giúp đỡ Hoạt trở lại hành nghề dễ dàng hơn. Giáo sư Bradham, viện trưởng Y khoa Charleston, đă ngỏ ư giúp Hoạt khi Hoạt sang Mỹ thăm ông. Ông nói có thể giới thiệu Hoạt vào làm visiting surgeon ở trường Y khoa, v́ ông đă biết khả năng của Hoạt. Hoạt sẽ có th́ giờ và phương tiện hoc hỏi thêm để có bằng cấp hợp pháp. Sau đó Hoạt có thể ở lại trong trường giảng dạy hoặc ra hành nghề tư. Nhiều bạn bác sĩ Mỹ khác đă ngỏ ư giúp với đường lối khác. Nhưng Hoạt lúc ấy vừa đậu bằng tương đương Canada, nên lạc quan tưởng sẽ dễ dàng thành công trở về nghề cũ. Một năm sau khi thấy vô vọng, th́ cơ hội đă qua. Occasione fugit(cơ hội mất rồi) như lời Cicéron.

 

Làm bảo hiểm không hợp với tính nết của Hoạt. Phải ăn nói khéo và hơi ma lanh một chút. Phải kiên nhẫn chiều chuộng khách hàng. Gần như họ không cần ḿnh, mà ḿnh đến xin họ một ân huệ, một chén cơm. Trông cậy vào một số đồng nghiệp đang hành nghề, song họ đă đầy ứ giao kèo bảo hiểm. Tôi đă mất một số bạn, cũng v́ năn nỉ họ giúp đỡ. Cố nhiên sau đó họ lánh mặt ḿnh. Cuối cùng cũng phải chia tay với nghề bảo hiểm. Tuy nhiên rất cám ơn vài bạn đă cố t́nh giúp đỡ để có thể sống trong mấy tháng làm công việc đó.

 

Nghề thứ tư là nghề commis. Tên gọi trên giấy tờ, thực sự là làm assembleur, lắp đèn, từ đèn để bàn đến những đèn lớn dùng để trang trí nội thất hoặc đại sảnh các cao ốc. Ngồi một ḿnh ở một bàn lớn, chung quanh là các dụng cụ dùng tay hay chạy bằng điện. Thật là thoải mái. Lại có thể sử dụng sáng kiến ḿnh để quy tŕnh lắp ráp nhanh hơn, dễ hơn. Lương cũng khá: 1500 đô một tháng. Hoạt được vào nghề nầy cũng là một điều may. Do cộng đồng người Việt giới thiệu, Hoạt đến tŕnh diện với ông phó giám đốc hảng đèn.

 

Ông ta là một nha sĩ đang hành nghề, song có tiền hùn vào hảng. Ông ta nhận Hoạt vào làm ngay. Ông là một người có ḷng nhân. Ông hay trả tiền mặt cho những giờ làm phụ trội. Điều nầy làm ông giám đốc bực ḿnh. Song số phận ông cũng bi đát. Ông phải rời hăng v́ bất đồng ư kiến với ông giám đốc. Đứa con duy nhất 16 tuổi không chịu học hành rồi bỗng môt hôm tự tử chết. Vợ ông cũng chia tay với ông. Ngày Hoạt đến dự đám tang đứa con, thấy ông như một người chết đang đi. Vẻ mặt không c̣n một xúc cảm nào.

 

Làm ở hăng đèn được 8 năm Hoạt nghỉ hưu. Con cái đă ra trường và có nghề nghiệp vững chải. Thế là hưởng nhàn được rồi. Có tiền phụ cấp dưỡng già.

 

Ở xứ người, Hoạt phải phấn đău cật lực để xây dựng lại gia đ́nh từ hai bàn tay trắng. Tuy nhiên Hoạt giống như một ca sĩ già, mất giọng, nh́n những ca sĩ trẻ đang lên, lập kỳ tích. Thấy Hoạt cực nhọc mà kết quả chẳng là bao, đứa con út của Hoạt chọc quê: “cha hết thời rồi”. Hoạt phải nh́n nhận rằng ḿnh hết thời. Đă có một thời Hoạt rất thành công trong nghề nghiệp. Đó cũng là điều an ủi.

 

Duyên Anh có viết trong hồi kư Trại tập trung: “những người di tản qua Mỹ, qua Pháp phải cám ơn cộng sản. Nhờ cộng sản thôn tính miền Nam họ mới có cơ hội xa quê hương, có nhà cao cửa rộng, có xe hơi chạy vung vít.” Ông nầy thù ai mà nói sảng vậy? Người tị nạn chúng ta lên án những ai thốt ra những lời vô ư thức tương tự.

 

Bạn bè của Hoạt kể cả những người đă trở lại hành nghề, đều ít nhiều trải qua những gian khổ như tôi. Một ông bạn nay là giáo sư ngoại thương ở một Đại học Mỹ danh tiếng. Lúc mới qua Mỹ năm 75 cũng làm lao công trong bệnh viện.

 

Cực khổ quá anh đă than: “trong nước đồng bào cần ḿnh, và ḿnh giúp ích họ rất nhiều, qua đây th́ làm lao công.” Anh ta lúc đó t́m cách để trở về Việt nam. Nhưng những người vượt biên sang kể lại t́nh cảnh bên nhà, anh ta mới tỉnh mộng, vừa làm vừa học, và đă trở nên giáo sư Đại học.

 

Vâng chúng ta ra đi là một sự bất đắc dĩ, oán hận cộng sản đă cưỡng chiếm quê hương và đày đọa chúng ta đến đường cùng.

 

Những năm lận đận ở quê người, Hoạt tự an ủi ḿnh với câu thơ của Landor, thi sĩ Anh:

Je n’ai rivalisé avec personne,

Car personne n’est digne de mon effort.

 

(tôi không cạnh tranh với ai v́ chẳng ai xứng với cố gắng của tôi). Riêng tôi hiểu Landor muốn nói: chẳng ai biết đến những cố gắng của ông. Câu thơ đó sẽ cho tôi thấm thía câu ngạn ngữ: “ce n’est pas le succès qui importe, ce qui importe c’est l’effort” (thành công không quan trọng mấy, quan trọng nhất là cố gắng). Tôi đă cố gắng hết ḿnh. Nhớ lại bài thơ thời sinh viên, tranh đấu với hoàn cảnh long đong:

 

“Làm lành quá khứ đau thương

Để cho hiện tại có đường nở hoa

Đời sống không phải trường đua

Chiến thắng không phải chẳng thua, về đầu

Chiến thắng là khi té đau

Mà biết đứng dậy, mưu cầu keo sau

Đừng so sánh ḿnh với người ta

Đời bạn của bạn, không ai thay ḿnh

Tha nhân, một cơi phân minh

Lối sống riêng biệt, tâm t́nh riêng tư

Cho nên bạn phải khước từ

Xót xa thân phận, sầu tư âm thầm

Đi t́m hạnh phúc bản thân

Tự tay gầy dựng chuyên cần lo toan

Không ai trách nhiệm, phát ban.

Đem lại hạnh phúc, cưu mang cho ḿnh.

Ta đâu làm chủ t́nh h́nh

Mà chỉ làm chủ hành tŕnh ta đi

Và chịu trách nhiệm những ǵ

Mà ta đă chọn, hành vi giữa đời

Chẳng ai cướp được nụ cười

Niềm vui rạng nở trên môi của ḿnh

Nếu bạn không cười tươi xinh

Bạn tự đánh mất tâm t́nh lạc quan.”

 

Cuộc đời có lắm bí hiểm, mỗi cá nhân có phần may rủi khác nhau. Người ta thường nói: “giỏi không bằng may, may không bằng hên”. Hoạt thấy ḿnh c̣n may hơn nhiều bạn bè đă chết trong ngục tù cộng sản, hoặc chôn vùi xác trên con đường t́m tự do. C̣n những kẻ hănh tiến, khinh rẻ người khác, chắc không nhớ câu của Shakespeare: “con người, ngươi ỷ chút uy quyền, đóng những tấn tṛ hề, khiến thiên thần phải cười ra nước mắt”.

 

Buộc phải rời quê hương v́ bạo quyền, chúng ta đổ mồ hôi, sôi nước mắt để kiến tạo lại cuộc đời. Nay đă đạt những thành quả mong đợi. Nhưng tấm ḷng hoài hương vẫn không nguôi. Trong mộng mị, quê hưong vẫn hiện ra rơ nét. Hoạt gửi nỗi hoài hương vào câu thơ:

 

“Đêm mộng mị, không biết ḿnh nơi đất khách

Kỷ niệm chất chồng, chập chờn khi tỉnh giấc

Tay ôm đầu lưa thưa tóc: đời thật chóng qua,

Mới ngày nào tuổi trẻ ba hoa,

Làm được những ǵ vẫn chưa thúc thủ.”

 

Thêm vào đó những khắc khoải cho vận mệnh dân tộc. Tin nhà cho thấy đồng bào vẫn c̣n bị áp bức đày đọa. Hoạt ao ước một ngày chế độ vô nhân sụp đổ, để trở về với đất nước thân yêu, với bà con thân thuộc. Không những ao ước mà Hoạt c̣n tham gia tich cực vào các hoạt động Cộng đồng Hải Ngoại hầu giải thể mau chóng chế độ độc tài, tàn ác Cộng Sản. Hoạt đă gánh trọng trách chủ tịch Cộng Đồng người Việt Montréal trong ba năm, và nay vẫn tiếp tục hoạt động góp sức với mọi người thiện chí lưu tâm đến vận mệnh quê nhà.

 

Con cháu sau nầy có c̣n giữ tấm ḷng hoài hương, gắn bó với nguồn gốc dân tộc không? Song với lớp người đầu tiên lưu vong như Hoạt, quê nhà chiếm trọn vẹn tâm hồn chàng.

 

Siegfried nói: “le premier émigré demeure sa vie durant, un homme de son pays d’origine” (người lưu vong thế hệ đầu tiên, suốt đời vẫn là người của xứ gốc.)

 

 

Bác sĩ Phùng Văn Hạnh

 

 

 

Trang Chính     Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Phỏng Vấn     Văn Học Nghệ Thuật     Tham Khảo