Câu chuyện lễ Giáng Sinh

 

BS Nguyễn Tiến Cảnh

 

 

http://hinhnendepnhat.net/wp-content/uploads/2015/12/hinh-anh-hang-da-noel.gif

 

 

Người ta thường coi lễ Giáng Sinh là mùa trang hoàng, tặng quà và vui chơi ăn nhậu, nhưng nguồn gốc của Giáng Sinh th́ ít người để ư tới. Người ta chỉ biết vui chơi hưởng thụ, coi Giáng Sinh như một kỷ niệm mà không cần biết nó bắt đầu từ đâu và lúc nào.

 

Dĩ nhiên người ta hiểu đó là ngày Chúa Giêsu sinh ra trong máng cỏ nơi hang lừa ở Bethlehem mà không cần biết nó đúng hay sai. Trái lại, mấy ai biết Lễ Giáng Sinh có lúc đă bị cấm ở Mỹ thời thuộc địa(1).

 

Ở Âu Châu và Mỹ Châu th́ tinh thần Giáng Sinh là tiếng chuông nhà thờ vang lên trong đêm đông tuyết phủ giá lạnh với h́nh ảnh ông già Noel / Santa Claus trên xe trượt tuyết và bầy nai bay lướt trên không mù mịt tuyết rơi, được tả trong cuốn tiểu thuyết của Charles Dickens, A Christmas Carol. Ở Á Đông và Việt Nam chúng ta th́ từ ngày ảnh hưởng Tây phương và Thiên Chúa Giáo, Giáng Sinh cũng được ḥa đồng vào văn hóa dân tộc, và người ta, nhân ngày này để vui chơi, chúc mừng và tặng quà cho nhau. Đơn giản chỉ có vậy.

 

Nhưng có người coi ngày sinh nhật Chúa Giêsu chỉ là chuyện thần thoại, đóng khung trong các khu thương mại và các cửa hàng buôn bán nhộn nhịp khác thường với những câu chào hỏi chúc mừng nhau Merry Christmas kèm theo Happy New Year v́ chỉ c̣n vài ngày nữa là sang năm mới. Ngoài ra cứ mỗi năm, khi mặt tiền các ngôi thánh đường được trang hoàng, giăng mắc hoa đèn là người ta lại nhớ tới ngày sinh nhật của Chúa Giêsu. Thế là “Giêsu là lư do của ngày lễ lớn Giáng Sinh này.”

 

 

Nhưng, có thật là v́ Giêsu hay không?

 

4,000 năm Lễ Giáng Sinh. Nguồn:  Ulysses Press

4,000 năm Lễ Giáng Sinh. Nguồn: Ulysses Press

 

 

Trong cuốn sách của Eart W. Count (1899-1996) và Alice Lawson Count (1916-2013): 4,000 năm Lễ Giáng Sinh / 4000 Years of Christmas: A Gift from the Ages, xuất bản lần đầu năm 1990, tả lại một cách thích thú lịch sử việc trao đổi quà tặng trong bài hát ‘12 ngày của Lễ Giáng Sinh / The 12 days of Christmas’ và những tập tục bắt nguồn từ xứ Babylon thời xa xưa. Tác giả cho biết cành lá holly đă được thầy cả Druid dùng trong nghi thức mầu nhiệm tế lễ và ngày 25 tháng 12 là ngày mừng lễ Mặt Trời của người La Mă hồi xưa chứ không phải là ngày mừng sinh nhật chúa Giêsu.

 

 

Giáo hội sơ khai có mừng lễ Giáng sinh không?

 

Trong Tân Ước, chúng ta không thấy có chỗ nào nói các tông đồ của chúa Giesu mừng sinh nhật Chúa Giêsu. Nhưng vào cuối thế kỷ III, nhà thần học công giáo Origen tuyên bố ai lấy lễ hội của dân ngoại để mừng Chúa Giáng Sinh th́ có tội.

Vào thế kỷ I, dân thành Corinto ở Hy Lạp, đa số theo đạo đa thần. Phong tục của đạo là mua bán dâm ngay trong đền thờ, và các thầy cả th́ tế lễ vật hy sinh cho các thần miễu Hy Lạp và La Mă.

 

Thánh Phaolo có lần đă viết thư gửi cho các tín hữu Corinto như sau: “Thế nghĩa là ǵ? Thịt cúng là ǵ? Ngẫu tượng là ǵ? Tuy nhiên, đồ cúng là ‘cúng cho ma quỉ, không phải cho Thiên Chúa’; mà tôi không muốn anh em hiệp thông với ma quỉ. Anh em không thể vừa uống chén của Chúa, vừa uống chén của ma quỉ; anh em không thể vừa ăn ở bàn tiệc với Chúa, vừa ăn ở bàn tiệc với ma quỉ được.” (1Cr. 10:19-21).

 

Thánh Phaolo rơ ràng đă cảnh cáo các tín hữu phải xa lánh bất cứ cái ǵ đụng chạm và liên quan đến tập tục của dân ngoại có thể gán cho ḿnh cái nhăn hiệu là “thông đồng với ma quỉ”!

 

Giống như các Kito hữu thời giáo hội sơ khai, họ mừng lễ thần Mặt Trời, tức thần Canh Nông, một lễ hội của dân La Mă thời xưa. Nhiều tôn giáo lúc đó mừng những lễ hội vào thời Đông Chí ở Bắc bán cầu khi mà ngày ngắn đêm dài. Họ cầu xin các thần thánh cho mặt trời mau trở lại để mùa đông qua đi cho lẹ, ngày dài trở lại.

 

Vào ngày Lễ Mặt Trời, người ta ăn nhậu say sưa, chơi bời buông thả phóng đăng và thi hành những tập tục trái với giáo huấn của chúa Kito. Tuy nhiên sau cùng nó cũng được biến thành lễ Giáng Sinh, ngày sinh nhật chúa Giêsu. Cái ǵ đă làm thay đổi các Kito hữu từ chỗ thánh Phaolo cấm không được thờ phượng ma quỉ và làm bất cứ cái ǵ liên quan tới dân ngoại đến chỗ chấp nhận và tham dự vào những tập tục của dân ngoại dưới danh hiệu chúa Giêsu Kitô?

 

Đă có rất nhiều áp lực buộc những Kito hữu tân ṭng phải theo lời dạy của thánh Phaolo từ bỏ việc thờ lạy lẫn lộn ngẫu tượng và Thiên Chúa. Nhưng lúc đó hàng ngàn người muốn trở lại đạo nhưng không muốn từ bỏ những tập tục, nghi lễ của tôn giáo cũ của ḿnh.

 

Tác giả cuốn “4,000 năm Lễ Giáng Sinh” đă tóm tắt cuộc phấn đấu giằng co đó như sau:

“Đối với dân ngoại, ngày lễ Mặt Trời là một ngày vui. Đối với tín hữu Kito giáo, lễ Mặt Trời là một tập tục ghê tởm, tôn thờ một vị thần nhơ nhớp không có thực. Ngoài ra các Kito hữu vẫn cố gắng phải làm công việc rất khó khăn và chậm chạp là mang những dân ngoại La Mă bê bối trở lại với Chúa.

“Lúc bấy giờ cũng có nhiều di dân vào sống trong hàng ngũ Kito hữu, và các Giáo hoàng cũng nhận thấy là ḿnh đang phải đối đầu với sự xâm nhập của các tập tục của dân ngoại. Bỏ đi những tập tục về lễ Mặt Trời là cả một vấn đề nan giải. Lúc đầu Giáo Hội cũng cấm đoán, nhưng vô ích. Nước gịng sông chảy đụng vào tảng đá mà đá không lay động th́ nước bắt buộc phải chảy quanh nó mà thôi. Nếu không cấm được Lễ Mặt Trời th́ phải làm quen với nó để ḥa nhập vậy.” (p.36)

 

 

Tại sao lại là ngày 25 tháng 12?

 

Giáo hội chọn ngày 25 tháng 12 là ngày cuối cùng của lễ thờ Mặt Trời tiếp theo sau ngày lễ Thần Canh Nông, làm ngày sinh nhật chúa Giêsu.

 

Ngày này cũng là ngày đại lễ của đạo Mithra, một tôn giáo thờ mặt trời ở Ba Tư. Vào năm 274 A.D. hoàng đế La Mă Aurelian tuyên bố ngày 25 tháng 12 là ngày “sinh nhật mặt trời” là đấng vô địch. Đến thời con một Thiên Chúa là Giêsu Kito giáng trần th́ h́nh ảnh của Thiên Chúa là đấng tối cao bị lẫn lộn với ư tưởng thần mặt trời trong đầu óc của hàng trăm ngàn người vừa mới trở lại đạo trên toàn đế quốc La Mă. Có lẽ v́ thế mà Giáo Hội mới lấy ngày 25 tháng 12 làm ngày Lễ Giáng Sinh, sinh nhật của chúa Giêsu?

 

Thế là thay v́ dựa vào sức mạnh của chúa Kito để thay đổi thế giới, danh hiệu Kito bị dân ngoại thay đổi hay đúng hơn được biến cải để hội nhập!

 

Tác giả “4000 Years of Christmas: A Gift from the Ages” thuật lại như sau:

“Năm 742 AD thánh Boniface viết thư than phiền với Đức Giáo Hoàng Zacharias rằng… ông làm việc quá cực nhọc để mang những người Franks và Alemans -bộ lạc Đức- trở lại đạo đă bị trở ngại v́ những người công giáo La Mă ham vui hội hè bê bối ở ngay quê nhà ḿnh. Dân Franks và Alemans đang sắp sửa trở lại đạo nhưng v́ ham mê vui thú hội hè như người La Mă nên việc cải đạo bị trở ngại.

 

Khi thánh Boniface yêu cầu họ xa lánh những tập tục vui thú đó th́ họ nói họ mừng những ngày hội đó dưới sự bảo trợ của Rome. Cảm thấy bối rối và lo lắng, giáo hoàng Zacharias trả lời…và công nhận là dân thành Roma quá bê bối vào ngày lễ Giáng Sinh” (p.53)

 

 

Lễ Giáng sinh qua nhiều thế kỷ

 

Nguồn: Oxford Univercity Pres

Nguồn: Oxford Univercity Pres

 

Qua những thế kỷ sau, ở Đức, Thuỵ Điển / Scandivania và Ái Nhĩ Lan / Celtic, lễ Giáng Sinh lại có những tập tục của dân ngoại, trang hoàng bằng những cây thông xanh và lá holly.

 

Vào thời Trung Cổ, ở Âu Châu người ta lại mừng Lễ Gáng Sinh kiểu lễ Thần Canh Nông. Tác giả Penne L. Restad, trong Christmas in America, A History, tả lại cuộc bàn căi về đạo đức vào thời điểm đó như sau:

“Một số giáo sĩ cho rằng loài người sa ngă cần phải có những lúc xả hơi miễn là nằm trong khuôn khổ Kito giáo. Những vị khác lại chủ trương tất cả những vết tích của ngoại giáo cần phải loại bỏ khỏi những ngày nghỉ ngơi vui hội. Những kitô hữu trung dung, không nồng nhiệt lắm th́ than phiền Giáo Hội có những luật lệ vô lư, lại tính thay đổi những tập tục cũ. Tuy nhiên Giáo Hội vẫn c̣n hy vọng là những cử chỉ và hành động thánh sẽ thay thế những lề lối phàm tục khi mà dân ngoại bỏ đi những cuộc vui chơi chè chén cũ và trở về với Kito giáo.” (1996, p.6).

 

Buồn thay, mong ước đó đă không xẩy ra như ư. Tiếp theo thời Trung Cổ, một số nhà thệ phản đă cố gắng cải đổi Lễ Giáng Sinh nhưng chỉ thay đổi được chút ít. Thanh giáo Anh đă chống lại những nghi lễ Giáng Sinh và phản đối hoàn toàn, cho rằng không đúng tinh thần Kito giáo. Năm 1659 ngày lễ nghỉ đó đă bị hủy bỏ và cấm hẳn ở bang Massachusetts, nhưng v́ nó đă quá phổ thông và được mọi người ưa thích nên cuối cùng vào năm 1681 lễ Giáng Sinh lại được chính thức công nhận trở lại.

 

Trên Tờ U.S. News & World Report, tác giả bài “T́m hiểu Lễ Giáng Sinh/In Search of Christmas”, Jeffery L. Sheler, đă viết:

“Khi Lễ Giáng Sinh đến bờ biển Mỹ Quốc, người ta ăn mừng một cách khá đàng hoàng thanh sạch. Vào thời thuộc địa, ngày sinh nhật chúa Giêsu Kitô, nếu được mừng th́ mừng như một ngày lễ hội lớn…Nhưng Thanh Giáo ở New England lúc đó đă thẳng tay từ bỏ, không coi là ngày lễ nghỉ nữa.” (Dec. 23, 1996, p.60).

 

Vào thời đại tân tiến và kinh tế hiện giờ, nhiều Kito hữu lại đặt nặng vấn đề thương mại hơn là tôn giáo. Những cuộc biểu diễn, thi xe hoa với ông già Noel trên đường phố được bảo trợ bởi những công ty, nhà hàng, department stores để quảng bá hàng hóa bán nửa giá; truyền h́nh truyền thanh liên tục quảng cáo đủ mọi mặt hàng với giá rẻ. Lễ Giáng Sinh hiển nhiên đă trở nên ưu tiên đứng đầu về tiền bạc hơn là thờ kính Thiên Chúa. Nó được biến thành ngày Lễ Nghỉ. Tiếng Chúa Giáng Sinh đă bị lu mờ đi. Một số ư kiến không muốn nhắc đến vấn đề tôn giáo. Trên thiệp Giáng Sinh và câu chúc tụng nhau v́ vậy không c̣n thấy ghi hay nói Merry Christmas nhưng là Happy Holidays!

 

Tuy nhiên cũng có nhiều người nghĩ đến Lễ Giáng Sinh với tinh thần đạo đức tôn giáo hơn là vui chơi và thương mại. Nhưng phải chăng cuộc sống vội vă và tham lam của con người khi nghĩ tới Giáng Sinh đă có vấn đề rồi hay chính lễ Giáng Sinh tự nó cũng có cái ǵ lấn cấn?

 

 

Hăy để Chúa Giêsu vào vị trí của ngài

 

Lễ Giáng Sinh hiện đă trở thành ngày lễ nghỉ chính thức của Hoa Kỳ, nên ít ai chịu trở lại quá khứ mà coi lại ư nghĩa thực của lễ Giáng Sinh.

 

Ngày Chúa Giêsu chào đời không phải là ngày 25 tháng 12. Các môn đệ của Chúa cũng không chấp nhận những lễ hội thờ thần nhảm nhí và khuyên các Kito hữu nên xa lánh. Giáo Hội sơ khai không mừng lễ sinh nhật của Chúa Giêsu. Chọn ngày 25 tháng 12 làm ngày Chúa sinh ra là dựa vào ngày lễ hội thờ thần Nông Nghiệp và thần Mặt Trời của dân ngoại.

 

Nhiều tập tục về Giáng Sinh, như trang hoàng cây thông, lá holly, hoa đèn, ngôi sao, ông già Noel / Santa Claus, trao đổi quà tặng, không do kinh thánh mà từ những tôn giáo của dân ngoại. Qua ḍng lịch sử, lễ Giáng Sinh là những ngày lễ hội ăn nhậu, chè chén say sưa, và bây giờ th́ là cơ hội cho trẻ nít ṿi vĩnh cha mẹ quà, đồ chơi hơn là nhớ đến Chúa Giêsu đă giáng trần trong cô đơn lạnh lẽo.

 

Vậy th́ bạn nghĩ thế nào? Có người nói “Làm sao chúng tôi có thể bỏ lễ Giáng Sinh khỏi trẻ em được”. Có người nói “Lễ Giáng sinh là cơ hội đem mọi người trở lại với Chúa th́ đâu c̣n là vấn đề nữa?”

 

Chúng ta biết, thánh Phaolo viết thư khuyên các tín hữu sống trong cộng đồng dân ngoại ở Corinto như thế nào rồi. Ngài c̣n tiếp tục đặt vấn đề với họ: “…Làm sao sự công chính lại liên kết được với bất chính? Làm sao ánh sánh lại thông đồng với bóng tối được? Làm sao Đức Kitô lại ḥa hợp với ma quỉ được? Làm sao người có đức tin lại chung phần với người không có niềm tin? Làm sao Đền Thờ Chúa lại đi đôi với tà thần được?

 

“V́ thế, ‘hăy ra khỏi dân ấy và rời xa chúng, Chúa phán như vậy. Đừng có đụng tới vật ô uế nào, và ta sẽ đón nhận các ngươi…’ Do đó….chúng ta hăy tẩy rửa hồn xác cho sạch khỏi mọi vết nhơ và đem ḷng kính sợ Thiên Chúa mà lo sống thánh thiện hoàn toàn.” (2Cr 6:14-18; 7:1).

 

Quan điểm của thánh Phaolo về Lễ Giáng Sinh quả là thích hợp. Làm sao chúng ta có thể tuyên xưng thờ phượng Thiên Chúa bằng những truyền thống và tập tục của dân ngoại mà chính Chúa đă cấm?

 

Câu hỏi quyết định là làm sao chúng ta có thể đặt Chúa Giêsu trở lại đúng vị thế của Ngài trong mùa lễ này là lễ mà Ngài chưa bao giờ khởi đầu và can dự vào? Đó là câu hỏi khó và rất quan trọng, mỗi người chúng ta nên t́m câu trả lời.

 

Tuy nhiên, cho rằng lễ Giáng Sinh bắt nguồn từ lễ hội của dân ngoại, th́ cũng chẳng có ǵ là sai trái mà c̣n có vẻ thức thời hợp lư ở thời đại toàn cầu hóa và ḥa đồng tôn giáo, miễn sao nó không có những hành động thế tục tội lỗi là được.

 

C̣n ngày 25 tháng 12 th́ chắc chắn không phải là ngày chúa Giêsu sinh ra. Giáo hoàng Biển Đức XVI (Pope Benedict XVI), trong cuốn sách “Jesus of Nazareth, The Infancy Narratives” xuất bản ngày 20-11-12, cũng cho rằng ngày 25-12 không phải là ngày sinh nhật của Chúa, v́ tu sĩ Dionysius Exignus đă tính lầm, do đó lịch Công Giáo hiện giờ cũng bị sai, chậm đi mất cỡ 7 năm.

 

 

 

Fleming Island, Florida

Dec 15, 2015

BS Nguyễn Tiến Cảnh

___________

 

 

Chart of survey results.

 

 

22% người Mỹ là Kitô hữu, 95% người Mỹ mừng Christmas. Source:LiveScience

 

(1) Mừng Giáng sinh bị cấm chỉ ở Boston trong khoảng 1659 đến 1681 và chỉ chính thức là ngày lễ trên toàn quốc Hoa Kỳ sau khi Quốc hội công nhận năm 1885. (Wikipedia.org)

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính