‘Người hùng chiến tranh’ Nga đào ngũ: ‘Tôi tự bắn mình và đồng đội để thoát khỏi Ukraine’

 

Amalia Zatari - BBC Việt Ngữ

 

 

 

Yevgeny Korobov, một cựu sĩ quan quân đội Nga, đứng giữa phòng với trang phục giản dị gồm áo sơ mi đen và quần sáng màu.

 

Người đàn ông 30 tuổi này đã sống ở Astana, thủ đô của Kazakhstan, gần ba năm.

Anh cho biết trong thời gian đó, bảy hoặc tám người đào ngũ khác đã ở trong căn hộ của anh.

 

“Tôi cố gắng hết sức để giúp đỡ những người giống mình. Các bạn không cần trả tiền cho tôi, chỉ cần sống ở đây là được. Ai khác sẽ giúp họ? Xét cho cùng, có một điều gì đó gắn kết chúng tôi lại với nhau. Chúng tôi đều là những kẻ đào ngũ. Chúng tôi đều đã bỏ chạy”, anh nói.

 

Chỉ bốn năm trước đó, Korobov đã chiến đấu ở Ukraine từ tháng 2-5/2022.

 

Chụp lại hình ảnh, Korobov nói rằng anh tốt nghiệp trường quân sự, trở thành “một sỹ quan trẻ đầy nhiệt huyết”. Nguồn hình ảnh, Evgeny Korobov’s personal archive

 

 

‘Chiến tranh bắt đầu’

 

Korobov luôn muốn phục vụ trong quân đội, mặc dù bố mẹ anh là nhân viên bưu điện.

 

Anh theo học tại một trường quân sự ở quê nhà Krasnoyarsk, trước khi gia nhập quân đội Nga với tư cách là “một sĩ quan trẻ đầy nhiệt huyết phục vụ”.

 

Hợp đồng của anh kéo dài đến năm 2023.

 

Tuy nhiên, nhiệt huyết của anh sớm tan biến.

 

“Trong thời gian phục vụ trong quân đội, bạn phải đối mặt với sự bất công và điên rồ, và bạn bắt đầu hoàn toàn mất niềm tin vào mọi thứ, vào tình hình ở Nga”, anh nói.

 

Đầu năm 2022, Korobov được điều động tham gia các cuộc tập trận quân sự ở vùng Kursk, gần biên giới Ukraine.

 

“Tôi không tin sẽ có chiến tranh, nhưng chúng tôi đến đó với sự lo lắng”, anh nhớ lại.

 

Anh mô tả những gì mình thấy sau khi vượt biên giới vào Ukraine: “Chúng tôi lái xe qua các khu dân cư. Mọi người đang sống trong cuộc sống thường nhật. Có người đang đổ xăng, có người đang uống cà phê, có người đang hút thuốc. Và chúng tôi đang lái xe. Chiến tranh đã bắt đầu.”

 

Lữ đoàn của anh tiến về thủ đô Kyiv, dừng lại ở quận Brovary phía đông thành phố.

 

Korobov đã chiến đấu ở Ukraine từ tháng 2-5/2022 Nguồn hình ảnh, Evgeny Korobov’s personal archive

 

Đây là khu vực mà văn phòng công tố Ukraine cho rằng binh lính Nga đã phạm tội ác chiến tranh.

 

Các hãng tin Meduza và Radio Liberty Investigates cáo buộc binh lính thuộc Lữ đoàn 15, nơi Korobov đóng quân, đã lập một phòng tra tấn trong một bưu điện ở vùng Kyiv.

 

Các nhà báo cũng đưa tin về việc ít nhất năm thường dân bị chính lữ đoàn này hành quyết.

 

Korobov khẳng định rằng anh không tận mắt chứng kiến ​​tội ác chiến tranh, mà chỉ nghe người khác kể lại.

 

Anh kể công việc của mình là hộ tống các đoàn xe hậu cần, dẫn đường và trinh sát tuyến đường trong chiến tranh, và do đó anh liên tục di chuyển.

 

Lữ đoàn của anh đóng quân gần Kyiv cho đến cuối tháng Ba, sau đó anh rút khỏi khu vực khi lực lượng Nga rút lui sau nỗ lực bao vây thủ đô Ukraine thất bại.

 

Khi rút lui, Korobov nhìn thấy những thị trấn Ukraine bị tàn phá.

 

Anh nói điều này khiến anh”kinh hoàng và thất vọng”.

 

Korobov nói rằng các đoàn xe đã bị phục kích bởi quân Ukraine.

 

“Chúng tôi phải bắn trả,” anh nhớ lại.

 

“Chúng tôi còn biết làm gì khác? Chết ư? Tôi có trở thành người tốt nếu tôi chết đi không? Tôi cũng muốn sống và muốn tất cả đồng đội của mình trở về. Chúng tôi chiến đấu vì điều gì? Vì mạng sống của mình. Người Ukraine có một kẻ thù - chính là chúng tôi. Chúng tôi có hai kẻ thù - người Ukraine và chính các chỉ huy của mình.”

 

‘Người hùng chiến tranh’

 

Cuối năm 2022, ngay trước khi đào ngũ và rời Nga sang Kazakhstan, Korobov nhận được lệnh từ chỉ huy của mình ở Moscow phải xuất hiện trên truyền hình Nga.

 

Chương trình truyền hình đã khắc họa anh như một anh hùng chiến tranh bị thương trong trận chiến.

 

“Thượng úy Yevgeny Korobov đang cùng với đơn vị hộ tống cho đội hậu binh,” người dẫn chương trình trò chuyện tối nổi tiếng trên Channel One cho biết.

 

“Họ lọt vào một ổ phục kích. Họ đã chiến đấu với kẻ thù có sức mạnh quân sự vượt trội. Họ đã tiêu diệt ít nhất 15 tay súng và các phương tiện của đối phương. Bản thân họ không chịu bất kỳ tổn thất nào.”

 

Korobov gọi câu chuyện này, vốn được Bộ Quốc phòng Nga đưa tin đầu tiên, là bịa đặt.

 

Anh nói rằng đơn vị của mình quả thực đã rơi vào một cuộc phục kích vào đầu tháng 3/2022 tại vùng Chernihiv, nhưng mức độ của sự việc đã bị phóng đại quá mức.

 

Korobov xuất hiện trên truyền hình Nga theo lệnh của chỉ huy trưởng tại Moscow. Nguồn hình ảnh, smotrim.ru

 

“Bị phục kích - đúng vậy. ‘Chuẩn bị kỹ lưỡng’ - khó mà nói thế. Tôi không biết liệu quân địch có đông hơn hay không, có bao nhiêu người ở đó hoặc ai là người bắn,” Korobov phản bác.

 

Sau khi xuất hiện trên truyền thông, anh nhận được huân chương dũng cảm mà Korobov nói rằng anh “chẳng quan tâm”.

 

“Vì một chiến công bịa đặt? Vì một cuộc chiến mà tôi không muốn tham gia? Tôi vốn dĩ đã không muốn phục vụ trong quân đội rồi - tôi chỉ chịu đựng cho đến khi hợp đồng kết thúc.”

 

Điều mà Korobov không phủ nhận là anh đã bị thương ở Ukraine.

 

Trong suốt cuộc phỏng vấn trên truyền hình, anh đi khập khiễng.

 

‘Không đường lùi’

 

Korobov bị thương ở chân tại Donetsk vào tháng 5/2022, sau đó được sơ tán và đưa trở về Nga.

 

Vào thời điểm đó, mệnh lệnh được đưa ra là tấn công làng Ozerne, gần Lyman.

“Chỉ một lần duy nhất chúng tôi có thể áp sát được; chúng tôi bị tấn công tứ phía, và trong tất cả các cuộc tấn công sau đó, chúng tôi thậm chí không thể tiếp cận ngôi làng,” Korobov nói.

 

“Vào thời điểm đó, tôi đã hiểu rằng không có cơ hội nào để chúng tôi được phép về nhà. Và cách duy nhất để rời khỏi đó là chết hoặc bị thương.”

 

Một ngày nọ, đơn vị của họ vô tình để một drone rơi xuống các vị trí của quân Ukraine.

 

Korobov nói rằng đơn vị bốn người của anh được cử đi thu hồi chiếc drone này.

Chỉ huy của anh ra lệnh không được trở về nếu chưa thu hồi được chiếc drone - một nhiệm vụ mà anh cho là bất khả thi.

 

Korobov đã trốn sang Kazakhstan với sự giúp đỡ của dự án Go by the Forest, một dự án hỗ trợ những cựu binh Nga như anh

 

“Tôi hiểu rằng thế là hết, không còn đường quay lại nữa,” anh nói.

 

“Và tôi đã nổ súng vào chính những người lính của mình. Tôi bắn một loạt đạn xuống đất. Tôi làm đồng đội bị thương. Rồi tôi tự làm mình bị thương, tự bắn vào mình. Tôi đã sơ cứu, và chúng tôi bò về phía nơi sơ tán.”

 

Điều này cho thấy vết thương được đưa tin và ca ngợi trên chương trình truyền hình Let Them Talk là do Korobov tự gây ra.

 

BBC không thể xác minh độc lập lời kể của Korobov, mặc dù anh đã cung cấp ảnh chụp vết thương ở chân.

 

Korovivv và những người còn lại trong trung đội của anh sau đó được sơ tán khỏi tiền tuyến.

 

Anh đã nằm viện một tháng rưỡi, sau đó trải qua quá trình phục hồi chức năng.

 

Korovivv muốn hoàn thành hợp đồng của mình ở Nga đến năm 2023 mà không trở về Ukraine.

 

Tuy nhiên, sau khi có thông báo về việc huy động thêm quân vào tháng 9/2022, tất cả các hợp đồng đều trở nên vô thời hạn.

 

Cuối năm đó, anh được thông báo rằng sẽ bị huy động trở lại Ukraine.

 

Xin tị nạn

 

Korobov cho biết trước khi rời Nga, anh đã liên hệ với Go By The Forest, một dự án giúp những cựu binh Nga lo sợ phải quay trở lại chiến trường ở Ukraine như anh.

 

Các nhà hoạt động sau đó đã vạch ra một lộ trình cho anh chạy sang Kazakhstan.

Ngay sau đó, anh đã thu xếp hành lý và rời Nga.

 

Korobov đã bị khởi tố trong một vụ án hình sự, với cáo buộc đào ngũ.

 

Anh có thể đối mặt với mức án lên đến 15 năm tù.

 

Vì lý do này, trong những tháng đầu sống tại Astana, anh hầu như không ra khỏi nhà.

 

Sau đó, anh tìm được việc làm tại một quán bar - bất hợp pháp, bởi vì, với tư cách là người xin tị nạn, anh không được phép làm việc ở đó.

 

“Kazakhstan vẫn chưa cấp tị nạn cho bất kỳ công dân Nga nào, và tôi nghĩ rằng họ sẽ không bao giờ làm vậy,” Korobov nói.

 

“Chúng tôi đang chờ quyết định từ các nước châu Âu, đặc biệt là từ Pháp, bởi vì hiện tại đó là quốc gia duy nhất chấp nhận những người đào ngũ Nga,” anh nói.

 

Korobov hiểu sự miễn cưỡng của các nước phương Tây trong việc chấp nhận những lính Nga đào ngũ, nhưng tin rằng đây là một trong những “cách hiệu quả để giải quyết xung đột: không chỉ cung cấp vũ khí và áp đặt trừng phạt, mà còn tạo cơ hội để các binh sỹ Nga từ bỏ vũ khí, từ chối tham chiến.”

 

Nhà hoạt động nhân quyền Artur Alkhastov đã giúp đỡ những lính Nga đào ngũ ở Kazakhstan

 

BBC đã phỏng vấn Artur Alkhastov, một luật sư từ Văn phòng Nhân quyền Kazakhstan, người đã giúp đỡ những người lính đào ngũ Nga chạy sang nước này trong ba năm qua.

 

Một phần của quá trình này là xác minh danh tính của các cựu binh, nhằm ngăn chặn các đặc vụ của cơ quan an ninh Nga thâm nhập.

 

Ông cho biết việc xác minh câu chuyện của Korobov rất khó khăn và mất thời gian.

 

Theo quan điểm của ông, một người lính đào ngũ Nga ngày nay thậm chí còn gặp nguy hiểm hơn nhiều so với những người phản đối chiến tranh hoặc những người bất đồng chính kiến ​​khác, bởi vì chính quyền Nga coi những cựu binh này là những kẻ phản bội.

 

Điều này đặt những người lính đào ngũ Nga ở Kazakhstan và Armenia vào thế dễ bị tổn thương, bởi vì cả hai quốc gia này đều có các căn cứ quân sự của Nga.

 

Hiện tại, Korobov và những người lính đào ngũ khác có thể được bảo vệ khỏi việc bị dẫn độ về Nga vì họ có tư cách tị nạn, nhưng điều này không bảo vệ họ khỏi nguy cơ bị bắt cóc, Alkhastov giải thích.