Tin tức ngày 17 tháng 11, 2023

 

 

Tổng thống Zelensky khẳng định Nga « tập trung hỏa tiễn » chuẩn bị tấn công Ukraine trong mùa đông

 

Trả lời báo chí hôm 16/11/2023 tổng thống Volodymyr Zelensky xác nhận tin Nga đang « tập trung hỏa tiễn » để chuẩn bị cho một chiến dịch oanh kích các cơ sở hạ tầng thiết yếu, như nhà máy điện của Ukraine đúng vào mùa đông giá rét. AFP nhắc lại tuần trước Kyiv đă báo động, Matxcơva sẽ lại tấn công vào các cơ sở hạ tầng dân sự.

 

Thanh Hà

 

Ảnh tài liệu này do Bộ Khẩn cấp Ukraine chụp và phát hành vào ngày 19 tháng 12 năm 2022 cho thấy một vụ hỏa hoạn tại nhà máy hạ tầng điện quan trọng sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái ở Kyiv, trong bối cảnh Nga xâm lăng Ukraine. Chính quyền quân sự thành phố Kyiv cho biết máy bay không người lái đă tấn công thủ đô Ukraine vào sáng sớm ngày 19 tháng 12 năm 2022, đồng thời kêu gọi người dân chú ư đến các báo động trên không. AFP - STR

 

Tương tự như năm ngoái, Nga sẽ phá hoại các nhà máy điện của Ukraine, để cho thường dân chết rét. Tuy nhiên, ông Zelensky lạc quan hơn một chút khi nhận định: Có thể Matxcơva không c̣n nhiều hỏa tiễn như cùng thời kỳ năm ngoái, đồng thời khả năng pḥng thủ của Ukraine cũng đă có phần tốt hơn. Phát biểu của tổng thống Ukraine nhằm hối thúc các đồng minh tăng cường viện trợ quân sự, tăng cường khả năng bắn chận hỏa tiễn của Nga.

 

Kyiv lo ngại thiếu đạn dược do các nhà cung cấp cho Ukraine dành ưu tiên hỗ trợ Israel trong cuộc xung đột với phong trào Hồi Giáo Palestine Hamas. Tổng thống Zelensky ghi nhận: Một trong những hậu quả rơ rệt của cuộc xung đột ở Cận Đông là việc « cung ứng đạn dược cho Ukraine đang bị chậm lại », các lô đầu đạn 155 ly cung cấp cho Ukraine đang bị « giảm đi trông thấy ».

 

Xét về khả năng pḥng thủ, tổng thống Volodymyr Zelensky cho rằng Ukraine đă « tiến bộ hơn năm ngoái » với nhiều lá chắn hơn, ngăn chặn được từ « 75 đến 80 % drone » của đối phương . Chính quyền cũng đă thiết lập được nhiều hầm trú ẩn và những nơi an toàn cho thường dân. Thế nhưng nhu cầu đẩy mạnh hệ thống pḥng không vẫn c̣n « cấp bách với các khu vực ở miền đông như thành phố Kharkiv, hay vùng Donetsk và Zaporijjia… »

 

Tại miền đồng Ukraine, thị trưởng Avdiivka hôm qua khẳng định lực lượng của Nga « năng động hơn trong những ngày gần đây », huy động cả xe thiết giáp trong các đợt phản công. Thành phố với hơn 30.000 cư dân này trước chiến tranh, nay chỉ c̣n lại chưa đầy 1.500 người và đang trở thành một biểu tượng kháng chiến của Ukraine

 

 

Chiến tranh Ukraine: Nhiều người dân Nga bắt đầu muốn đàm phán ḥa b́nh

 

Hôm qua, 16/11/2023, lần đầu tiên kể từ khi Nga phát động « chiến dịch quân sự đặc biệt », một thăm ḍ cho Viện « Russian Field » thực hiện cho thấy một bộ phận lớn người dân Nga dường như ủng hộ cho đàm phán ḥa b́nh. Cụ thể, khoảng 48% số người được hỏi ủng hộ đàm phán ḥa b́nh so với 39% phản đối.

 

Minh Anh

 

(Ảnh minh họa) - Tổng thống Nga Vladimir Putin tại dinh thự Novo-Ogaryovo, ngoại ô Matxcơva, Nga, ngày 16/11/2023. AP - Gavriil Grigorov

 

Từ thủ đô Matxcơva, thông tín viên đài RFI, Anissa El Jabri giải thích thêm về cuộc thăm ḍ: 

« Đó là những người chưa tới 45 tuổi, v́ chính họ là những người phải cầm súng. Về phía phụ nữ, người ta bắt đầu cảm thấy có một sự "rục rịch" ở trong nước: Các bà vợ, mẹ và chị hay em gái của những bị động viên, t́m cách tổ chức các cuộc họp để đưa những người lính từ tiền tuyến trở về, ít nhất là tạm thời. Những nỗ lực đang bị cơ quan an ninh giám sát chặt chẽ. 

 

Thêm một chỉ dấu khác và đặc biệt có ư nghĩa tại một đất nước mà mọi chỉ trích đều bị trấn áp càng ngày càng nghiêm khác: Tỷ lệ những người sẽ không ủng hộ Vladimir Putin nếu như tổng thống Nga mở đàm phán là 18%. Theo như đánh giá từ tất cả các chuyên gia từ hơn 18 tháng qua, đây là một tỷ lệ ổn định từ phía những người, về mặt ư thức hệ, ủng hộ việc gởi quân đến Ukraine. 

 

Trong những điều kiện nào th́ các cuộc đàm phán này nên được tiến hành ? Ở đây, sự mơ hồ trong câu trả lời phản ảnh sự mập mờ các mục tiêu của chế độ. Ở đây người ta không thấy có một đề nghị nào chiếm đa số mà là một mớ lộn xộn đơn giản chấm dứt giao tranh, Ukraine đầu hàng hay như sáp nhập nhiều vùng lănh thổ mới. 

 

Dù vậy, có hai xu hướng chính vẫn tồn tại: Phần lớn người dân Nga vẫn nói rằng họ không từ bỏ các vùng lănh thổ bị sáp nhập và cuối cùng con số này tuy bị giảm nhẹ một chút nhưng vẫn có đến 65% người dân ở Nga cho biết họ tin rằng đất nước đang đi đúng hướng. » 

 

 

Xung đột Gaza: Quân đội Israel t́m thấy thi thể các con tin trong bệnh viện al-Chifa

 

Quân đội Israel hôm nay, 17/11/2023, thông báo đă t́m thấy tại một ṭa nhà trong bệnh viện al-Chifa thi thể của nữ quân nhân Noa Marciano, bị Hamas bắt làm con tin ở dải Gaza. 

 

Thanh Phương

 

Binh sĩ Israel kiểm tra các khu nhà trong bệnh viện Al Shifa, tại dải Gaza, ngày 15/11/2023. via REUTERS - Israel Defense Forces

 

Hôm thứ Hai 13/11, tổ chức Hamas công bố bức ảnh Noa Marciano đă chết, mà theo họ là do bị phía Israel oanh kích. Hôm sau, Israel đă xác nhận cái chết của nữ quân nhân 19 tuổi này. Thi thể của cô đă được chuyển về Israel. 

 

Trước đó, quân đội Israel cũng thông báo đă t́m thấy xác của một con tin khác, bà Yehudit Weiss, bị sát hại sau khi bị Hamas bắt cóc ngày 07/10. 

 

Theo lời thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, có những chỉ dấu rất rơ cho thấy các con tin đă bị cầm giữ tại bệnh viện al-Chifa, bệnh viện lớn nhất ở dải Gaza. 

Từ Jerusalem, thông tín viên Michel Paul tường tŕnh: 

« Yehudit Weiss, 65 tuổi, mẹ của 5 người con, đă bị bắt vào ngày 07/10 tại khu công xă Do Thái Beeri (Kibbutz Beeri). Chồng bà đă bị giết ngay tại chỗ. Thi thể của con tin này đă được t́m thấy trong dăy nhà liền kề ṭa nhà bệnh viện al-Chifa ở Gaza. Theo phát ngôn viên quân sự Israel, hoàn cảnh xảy ra cái chết của bà chưa được rơ. Vẫn theo nguồn tin này, bên cạnh của bà có những vũ khí dường như do nhóm bắt cóc để lại. 

 

Lực lượng đặc nhiệm Israel tiếp tục chiến dịch trong bệnh viện al-Chifa. Giám đốc bệnh viện th́ cho biết binh lính Israel đă chuyển các thi thể trong bệnh viện đi nơi khác. Khi được hỏi về điều này, phát ngôn viên quân sự Israel đă từ chối trả lời. Phía Israel cũng không đưa ra thông tin về t́nh h́nh của các bệnh viện khác tại Gaza. 

 

Bộ Y Tế Palestine khẳng định là bệnh viện al-Ahli đang bị xe thiết giáp Israel bao vây. C̣n giám đốc bệnh viện Indonesia, một bệnh viện lớn khác, th́ cho biết bệnh viện của ông “đă ngừng hoạt động hoàn toàn”. Phía Palestine c̣n thông báo là bệnh viện al-Quds đă hoàn toàn được di tản và kể từ nay không thể hoạt động. Hiện giờ, Israel cũng không có thông tin ǵ về các bệnh viện đó ». 

 

Theo hăng tin AFP, hôm nay quân đội Israel tiếp tục truy lùng các chiến binh Hamas mà họ cho là đang lẩn trốn trong bệnh viện al-Chifa, nơi mà theo Liên Hiệp Quốc đang có đến 2.300 người, bao gồm bệnh nhân, nhân viên y tế và thường dân tản cư.

 

Hôm qua, Hoa Kỳ cho biết “rất quan ngại” về vụ oanh kích vào bệnh viện quân sự Jordanie ở Gaza, khiến 7 người bị thương, đồng thời tuyên bố chống lại mọi vụ không kích vào các bệnh viện ở lănh thổ Palestine này.

 

 

Xung đột Israel - Hamas: Căng thẳng lan đến vùng Cisjordanie bị chiếm đóng

 

Chiến sự không chỉ giới hạn ở Gaza mà đă lan rộng tới vùng Cisjordanie bị chiếm đóng: quân đội Israel sáng nay 17/11/2023 xác nhận đă « tiêu diệt 5 kẻ khủng bố » tại Jénine, sào huyệt của Hamas. Ngoại trưởng Mỹ, Antony Blinken, kêu gọi Israel « khẩn cấp » làm hạ nhiệt t́nh h́nh, chấm dứt các hành động chiếm đóng thô bạo đất đai của người Palestine.

 

Thanh Hà

 

Tại Hebron, khu Cisjordanie do Israel chiếm đóng, người dân cầm cờ Fatah bày tỏ sự ủng hộ đối với người dân Gaza, ngày 27/10/2023. REUTERS - MUSSA ISSA QAWASMA

 

Trong cuộc điện đàm hôm qua với ông Benny Gantz, lănh đạo đối lập Israel và cũng là thành viên trong hội đồng chiến tranh do thủ tướng Netanyahu điều hành, ngoại trưởng Mỹ Blinken nhấn mạnh đến « nhu cầu cấp bách ban hành những biện pháp cụ thể giảm thiểu căng thẳng tại Cisjordanie, đặc biệt là chấm dứt bạo lực từ phía những người định cư Do Thái cực đoan nhất » nhắm vào người Palestine. 

 

Theo tường thuật tại chỗ của thông tín viên đài RFI, Murielle Paradon, căng thẳng đang gia tăng tột độ tại Cisjordanie từ sau đợt tấn công Hamas tiến hành hôm 07/10/2023. Gần 200 người Palestine bị quân đội Israel hoặc người Do Thái định cư tại đây sát hại. Nhiều ngôi làng hoàn toàn bị phong tỏa như trường hợp tại Huwara ở Cisjordanie:

Con đường chính ở Huwara không một bóng người qua lại. Tất cả đều đóng cửa im ỉm. Chỉ có binh lính Israel đứng đằng sau những cḥi canh gác dọc trên trục lộ. Dân cư tại đây dồn cả về phía những con đường kế bên. Cụ bà Fatmé từng trải qua nhiều cuộc xung đột, nhưng lần này bà không c̣n kềm chế được nữa. Bà quá phẫn nộ và nói: « Tất cả các cửa hàng đều đóng cửa. Quân đội và những người Do Thái chiếm đóng đất đai bắt đóng cửa hết. Họ bắt chúng tôi phải làm như thế. Giờ đây phải đến tận Naplouse mới có thể mua được những thứ cần thiết nhất. Ở đây không có chợ, không có việc làm. Người dân mệt mỏi, họ bị đói. Có phải là người ta muốn trừng phạt chúng tôi như vậy hay không ? ».

 

Một h́nh phạt tập thể kéo dài hơn 40 ngày v́ chiến sự tại Gaza. Thêm vào đó là do những đụng độ thường xuyên xảy ra giữa làng Huwara với người Do Thái chiếm đất ở chung quanh. Theo ông Ahmed th́ Israel chỉ có một mục đích là tiếp tục chiếm đóng và trục xuất người Palestine khỏi Cisjordanie. Ông cho biết: ‘Chính một số bộ trưởng Israel là những người Do Thái chiếm đất, là thành phần cực đoan, họ gây sức ép với chính phủ để đuổi dân cư khỏi Huwara, phá hoại khu làng này về kinh tế. Họ muốn triệt phá toàn bộ khu vực này..

 

Dân làng Huwara cũng như những nơi khác ở Cisjordanie, không ai chấp nhận phải bỏ đi nơi khác, họ kháng cự lại sự chiếm đóng đất đai của Israel. 

 

 

Phần Lan đóng một số cửa biên giới với Nga

 

Phần Lan đóng cửa một phần biên giới với Nga. Bốn cửa ở khu vực phía đông nam đường biên giới dài hơn 1.300 km với nước Nga sẽ bị đóng cửa từ 12 giờ đêm nay 17/11/2023 cho đến giữa tháng 02/2024. Helsinki chỉ trích Matxcơva cố ư để cho người nhập cư trái phép tràn vào lănh thổ Phần Lan nhằm « gây bất ổn » cho quốc gia Bắc Âu này.

 

Thanh Hà

 

Trạm biên giới Nuijamaa ở Lappeenranta, Phần Lan, ngày 15/11/2023. via REUTERS - LEHTIKUVA

 

Chính quyền của thủ tướng Petteri Orpo lên án Nga có « ác ư » dùng người nhập cư trái phép gây bất ổn cho Phần Lan nhằm trả đũa việc Helsinki gia nhập Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO. Nhưng đây không phải là lư do duy nhất, bởi theo tổng thống Phần Lan Sauli Niinisto, Helsinki vừa kư một thỏa thuận song phương với Mỹ, tạo điều kiện cho Hoa Kỳ khai triển quân và mở các chương tŕnh huấn luyện trên lănh thổ Phần Lan.

 

Bốn cửa biên giới giữa Phần Lan và Nga bị đóng gồm Vaalimaa, Nuijamaa, Imatra và Niirala.

 

Thông tín viên trong khu vực Carlotta Morteo giải thích thêm về những lư do dẫn đến quyết định của Helsinki:

« Thông thường, hàng tháng chỉ có khoảng một chục người tŕnh diện xin tị nạn ở đường biên giới giữa Nga và Phần Lan. Thế nhưng chỉ trong vài ngày qua, đă có khoảng 280 người không giấy tờ hợp lệ, có xuất xứ từ Cận Đông hay châu Phi, đă đi qua các cửa biên giới bằng xe đạp hoặc là đi bộ đến.

 

Con số vừa nêu vẫn c̣n thấp và thực ra th́ chưa đáng quan ngại lắm, nhưng hiện tượng này làm dấy lên kịch bản từng xảy ra hồi mùa đông 2015-2016, khi 1.700 người xin tị nạn tràn qua đường biên giới để vào Phần Lan. Trong khi đó, Helsinki và Matxcơva đă ngầm thỏa thuận là mỗi bên đều phải kiểm soát, tránh để người không có giấy tờ hợp lệ tràn qua biên giới sang nước kia và chỉ để cho những người có giấy tờ hợp lệ đi qua. Đối với thủ tướng Phần Lan, Petteri Orpo, « rơ ràng là những người này đă được lực lượng biên pḥng Nga giúp đỡ, hộ tống hay được đưa thẳng đến khu biên giới ».

 

Theo liên minh cánh hữu và cực hữu, đóng cửa biên giới cũng là một thông điệp gửi tới những người muốn tị nạn tại Phần Lan có thể đă bị tuyên truyền hay đă nhận được những thông tin sai lệch. Thông điệp đó là Phần Lan đă đóng cửa, đă dựng lên một bức tường ở đường biên giới vào lúc mà mùa đông đă đến.

 

Phần Lan không loại trừ khả năng một kịch bản tương tự như ở biên giới giữa Nga và Ba Lan, làm hàng trăm di dân đă chết lạnh trong rừng ».

 

 

Châu Á - Thái B́nh Dương và vai tṛ không thể phủ nhận về kim loại hiếm

 

Nhân chuyến công du Việt Nam ở cấp Quốc gia của nguyên thủ Mỹ Joe Biden, hôm 10/09/2023, hai nước đă kư thỏa thuận về chất bán dẫn và khoáng chất hiếm. Đến ngày 13/11, đến lượt tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden và đồng nhiệm Indonesia Joko Widodo đồng thuận siết chặt hợp tác trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là khai thác đất hiếm.

 

Thùy Dương

 

Các mẫu kim loại hiếm được trưng bày ở cơ sở Molycorp, California, Hoa Kỳ. Ảnh chụp ngày 29/06/2015. REUTERS/David Becker/File

 

Không phải vô cớ mà Mỹ muốn hợp tác với hai nước này như vậy. Trên thực tế, Châu Á-Thái B́nh Dương, với Tàu Cộng, Úc, Việt Nam, Indonesia … là khu vực giàu kim loại hiếm, có giá trị chiến lược và được xem là vùng không thể thiếu để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thế giới.    

 

Trong bài viết « Kim loại hiếm: Tại sao Tàu Cộng và châu Á-Thái B́nh Dương vẫn là thiết yếu ? » đăng trên trang mạng nghiên cứu Asialyst, chuyên gia về châu Á và các thách thức kinh tế quốc tế, Hubert Testard, nhấn mạnh đến các ưu thế của khu vực này về cả trữ lượng và sản lượng. Riêng về khai thác - tinh luyện th́ chủ yếu do Tàu Cộng kiểm soát, và điều này có thể khiến căng thẳng địa chính trị gia tăng, theo hướng bất lợi cho phương Tây, nhất là châu Âu. RFI giới thiệu bài viết. 

 

Sản xuất kim loại hiếm tập trung chính là ở châu Á 

 

Trong báo cáo mới nhất năm 2023 về « vai tṛ của các loại khoáng sản quan trọng trong tiến tŕnh chuyển đổi sang năng lượng sạch », Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đă xác định được 3 nhà sản xuất khoáng sản quư hiếm hàng đầu thế giới năm 2022. 

 

Bảng xếp hạng của IEA cho thấy vai tṛ dẫn đầu của Tàu Cộng trong lĩnh vực sản xuất đất hiếm và than ch́ (graphite), Úc th́ dẫn đầu về lithium, c̣n Indonesia là nhà sản xuất niken lớn nhất. Châu Âu hoàn toàn lép vế, c̣n Mỹ th́ chỉ nằm trong số 3 nhà sản xuất đất hiếm hàng đầu, nhưng thua xa Tàu Cộng. Nếu không tính Tàu Cộng, phần c̣n lại của châu Á-Thái B́nh Dương cũng sản xuất 15% đất hiếm trên toàn thế giới. Tính tổng cộng, cả châu Á chiếm 85% tổng sản lượng đất hiếm của thế giới. Một số nước châu Á như Miến Điện, Thái Lan và Việt Nam, theo chuyên gia Hubert Testard, đều có mối liên hệ chặt chẽ với Tàu Cộng và là nguồn cung ứng cho ngành công nghiệp chế biến của Tàu Cộng. 

 

Riêng Cobalt chủ yếu do Cộng ḥa Dân chủ Congo sản xuất, nhưng hầu như là để xuất cảng sang Tàu Cộng. Các công ty Quốc gia Tàu Cộng (CMOC và Tập đoàn Đường sắt Tàu Cộng) làm chủ 2 trong số 5 mỏ cobalt lớn nhất Congo. Và cho dù vẫn thường xuyên có nhiều tranh căi về các điều kiện môi trường và xă hội, như lao động trẻ em, cũng như những căng thẳng mạnh mẽ trong năm 2022 liên quan đến việc chia phần lời cho Congo, mối quan hệ đối tác Tàu Cộng-Congo về cobalt dường như không thể mất đi. 

 

Chỉ có liên quan đến đồng là Tàu Cộng đă để mất vị trí nước sản xuất lớn thứ ba thế giới vào tay Congo và chỉ chiếm 9% thị phần. Đồng cũng là kim loại quan trọng duy nhất mà sản lượng được phân bổ tương đối rộng, 3 nhà sản xuất hàng đầu thế giới chỉ chiếm 50% thị phần so với tỉ lệ trên 80% đối với đất hiếm, than ch́, lithium và cobalt. 

 

Ngành công nghiệp tinh lọc và chế biến kim loại hiếm tập trung chính ở Tàu Cộng 

 

Tàu Cộng thống trị áp đảo ngành công nghiệp chế biến: hoạt động tinh chế đất hiếm chiếm hơn 85% toàn cầu, 90% về wafer (những tấm bán dẫn rất mỏng) dành cho ngành công nghiệp pin mặt trời, 90% về than ch́ tinh chế dùng cho pin điện, ắc quy, 83% đối với pin ithium-ion, 76% coban, 68% lithium, 40% đồng và niken. 

Liên quan đến Indonesia, với nguồn tài nguyên niken và cobalt dồi dào, nước này đang trở thành nhà tinh lọc niken hàng đầu thế giới, nhưng đó cũng là nhờ hợp tác với Tàu Cộng. 

 

Sự thống trị của Tàu Cộng trong lĩnh vực tinh chế không phải tự nhiên, mà là kết quả của hơn 30 năm đầu tư. Ngay từ kế hoạch 5 năm lần thứ 7, giai đoạn 1986-1990, Bắc Kinh đă hướng các nỗ lực nghiên cứu, phát triển và sản xuất đến đất hiếm và vật liệu mới. Trái lại, đến đầu những năm 2000 th́ Hoa Kỳ mới nhận thức được về vấn đề địa chính trị do các kim loại hiếm gây ra, châu Âu th́ chậm hơn Mỹ 10 năm. 

 

Trữ lượng kim loại hiếm lớn nhất thế giới là ở châu Á - Thái B́nh Dương 

 

Ngoại trừ đồng, nh́n chung Tàu Cộng có trữ lượng dồi dào cho phép duy tŕ được sản xuất trong thời gian dài. Cộng với trữ lượng đáng kể của Úc về hầu hết các kim loại hiếm và trữ lượng của Indonesia, Philippines và New Caledonia về cobalt, niken, và trữ lượng đất hiếm của Việt Nam và Ấn Độ, th́ châu Á-Thái B́nh Dương có cơ hội vẫn duy tŕ vị thế lục địa trung tâm của các lĩnh vực mới vốn là cơ sở của quá tŕnh chuyển đổi năng lượng. Xét về sự phân bổ trữ lượng theo lục địa, châu Á chiếm 30- 60% trữ lượng thế giới, tùy loại kim loại. 

 

Đứng thứ hai là Nam Mỹ và Mêhicô, với ưu thế về lithium và đồng. Châu Phi là trung tâm về cobalt và có nhiều than ch́. Rất xa phía sau mới đến lượt Bắc Mỹ, nhưng do thiếu hoạt động thăm ḍ, nên có thể trữ lượng được xác định thấp hơn nhiều so với nguồn tài nguyên, chẳng hạn về đất hiếm. Châu Âu chỉ được biết đến với trữ lượng đồng. Gần đây, trữ lượng đất hiếm đáng kể đă được xác định ở Ṿng Bắc Cực Thụy Điển, nhưng sẽ mất 10-15 năm mới khai thác được. 

 

Chiến lược mới của phương Tây không bảo đảm sẽ thành công 

 

Tất cả các nước phát triển hiện nay đều có một chiến lược kiểm soát các kim loại quan trọng và lĩnh vực chế biến. 

 

Chẳng hạn, Mỹ có chiến lược bảo đảm an ninh về cung ứng, với các khoản viện trợ đáng kể cho các nhà đầu tư trên lănh thổ Mỹ và các quốc gia có hiệp định mậu dịch tự do hoặc thỏa thuận đặc biệt với Hoa Kỳ, trừ Tàu Cộng và Liên Âu. Các đối tác ưu tiên của Hoa Kỳ ở châu Mỹ là Canada, Mêhicô, Chilê và Úc, Nhật Bản và Nam Hàn ở Châu Á - Thái B́nh Dương. Thế nhưng, theo nghiên cứu của Standard & Poor's, an ninh nguồn cung mới chỉ bảo đảm đối với lithium. Các nước đối tác của Mỹ về lâu dài không bảo đảm đủ nguồn cung cobalt và niken. Về đất hiếm, Mỹ vẫn lệ thuộc đến 80% vào dây chuyền chế biến của Tàu Cộng và việc lệ thuộc này sẽ c̣n kéo dài vài thập niên. 

 

Về phần ḿnh, Ủy Ban Châu Âu hồi tháng 03/2023 đă giới thiệu một dự luật về các nguyên liệu thô quan trọng, trong đó chẳng hạn có mục tiêu tăng tỉ lệ tái chế kim loại hiếm lên thành 15% và đa dạng hóa nguồn cung, nhắm vào Tàu Cộng khi ngăn chặn việc một quốc gia duy nhất nắm giữ hơn 65% thị trường châu Âu đối với mỗi kim loại và mỗi giai đoạn sản xuất. Xin nhắc lại, hồi năm 2020, 98% đất hiếm châu Âu nhập cảng là từ Tàu Cộng. 

 

Ủy Ban Châu Âu đang dự trù một hệ thống khá phức tạp để đẩy nhanh việc cấp phép cho các mỏ mới, nhưng miễn giảm thuế nhiều như Mỹ. Liên Âu cũng có ư định chuyển hướng dần viện trợ phát triển sang các dự án khai thác mỏ ở các nước đang phát triển, nhưng cũng không tăng thêm tài trợ. Một nghiên cứu của Viện Jacques Delors chỉ ra những bất cập và kết luận dự án của Liên Âu chưa đủ tầm. 

Tàu Cộng vẫn dẫn đầu cuộc đua về các công nghệ thay thế.

 

Một trong những giải pháp nhằm giảm nhu cầu về lithium và cobalt và giảm lệ thuộc vào lĩnh vực lithium-ion của Tàu Cộng, là thay thế ắc quy lithium-ion bằng các loại ắc quy khác. Một trong những giải pháp được xem là có triển vọng là ắc quy sodium-ion, có ưu điểm là sử dụng nguồn tài nguyên giá rẻ và đặc biệt dồi dào. 

 

Thế nhưng, vấn đề là các công ty đi đầu trong việc phát triển và thị trường loại ắc quy mới này hiện giờ đều là của Tàu Cộng. 

 

Rủi ro địa chính trị gia tăng 

 

Lệnh cấm vận đất hiếm mà Bắc Kinh nhắm vào Nhật Bản hồi năm 2010, sau một vụ việc tàu cá ở Biển Đông, là tín hiệu báo động đầu tiên cho các nước phương Tây. Trong 12 năm, Tokyo đă cố gắng giảm lệ thuộc vào đất hiếm của Tàu Cộng, từ gần như lệ thuộc hoàn toàn xuống c̣n khoảng 2/3. Kể từ đó, Tàu Cộng cũng thỉnh thoảng áp hạn ngạch xuất cảng đất hiếm. Các quốc gia khác, chẳng hạn như Indonesia, về niken, th́ ra lệnh cấm xuất cảng nguyên liệu thô, buộc các công ty lớn trong lĩnh vực kim loại hiếm đầu tư vào lĩnh vực chế biến ngay trong nước. 

 

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OCDE), hạn chế xuất kim loại quư hiếm đă tăng gấp 5 lần tính từ năm 2009 và ít nhất 10% thương mại toàn cầu về kim loại quư hiếm bị ảnh hưởng do các kiểu rào cản thương mại (hạn ngạch, lệnh cấm …) Trong số các quốc gia đưa ra những hạn chế này, có Tàu Cộng, Việt Nam, Achentina, Nga, Kazakhstan và Indonesia. 

 

Riêng Tàu Cộng, hồi tháng 08 vừa qua, Bắc Kinh đă hạn chế xuất cảng gallium và germanium (dùng để sản xuất chất bán dẫn), và đến tháng 10/2023 th́ thông báo cơ chế cấp phép xuất cảng than ch́ tinh khiết dùng cho pin điện. Cả hai trường hợp này đều là biện pháp Bắc Kinh đáp trả việc Hoa Kỳ và các đối tác áp dụng các lệnh hạn chế việc cung cấp vật liệu và chất bán dẫn thế hệ mới nhất cho Tàu Cộng. 

 

Chuyên gia về châu Á và kinh tế quốc tế Hubert Testard kết luận là những cuộc giao tranh này có thể trở thành một « cuộc chiến tranh kim loại quư hiếm » thực thụ nếu các căng thẳng địa chính trị liên quan đến Đài Loan và Biển Đông biến thành các xung đột mở. Khi trừng phạt kinh tế Bắc Kinh, có một hạn chế mà phương Tây vấp phải là Tàu Cộng đang có một vị thế không thể phủ nhận trong ván cờ về kim loại quư hiếm và các lĩnh vực phục vụ chuyển đổi năng lượng. 

 

 

Gặp Tập Cận B́nh, thủ tướng Nhật bày tỏ quan ngại về các hoạt động quân sự của Tàu Cộng

 

Bên lề thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á-Thái B́nh Dương tại San Francisco, Hoa Kỳ, hôm qua, 16/11/2023, thủ tướng Nhật Fumio Kishida đă gặp chủ tịch Tàu Cộng Tập Cận B́nh. Trong cuộc gặp đầu tiên từ một năm qua giữa hai lănh đạo Nhật-Trung, ông Kishida đă bày tỏ “những quan ngại lớn lao” về những hoạt động quân sự của Tàu Cộng ở vùng Châu Á-Thái B́nh Dương và về hợp tác giữa Bắc Kinh và Matxcơva. 

 

Thanh Phương

 

Thủ tướng Nhật Fumio Kishida (T) và chủ tịch Tàu Cộng Tập Cận B́nh tại thượng đỉnh APEC, San Francisco, Mỹ, ngày 16/11/2023. AP - Jeff Chiu

 

Theo hăng tin AFP, phát biểu với các kênh truyền h́nh Nhật Bản, thủ tướng Kishida nói rơ: “Về Biển Hoa Đông, một lần nữa tôi đă bày tỏ những quan ngại sâu sắc của chúng tôi và đă khẩn thiết yêu cầu phía Tàu Cộng rút ngay các phao nổi đặt trong vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản”.

 

Ông Kishida c̣n cho biết “đă một lần nữa nhấn mạnh với chủ tịch Tàu Cộng về tầm quan trọng của ḥa b́nh ở vùng eo biển Đài Loan đối với cộng đồng quốc tế và Nhật Bản”.

 

Căng thẳng hiện đang gia tăng ở vùng Châu Á-Thái B́nh Dương do các hoạt động quân sự của Tàu Cộng tại Biển Đông và các cuộc tập trận chung quanh đảo Đài Loan.

 

Trong cuộc gặp với chủ tịch Tập Cận B́nh, thủ tướng Kishida cũng đă kêu gọi Tàu Cộng băi bỏ ngay lập tức lệnh cấm nhập các hải sản của Nhật Bản. Bắc Kinh đă ban hành lệnh cấm này sau khi Nhật Bản vào tháng 8 cho đổ ra biển Thái B́nh Dương nước thải đă qua xử lư của nhà máy điện hạt nhân Fukushima. 

 

Trong cuộc họp báo sáng nay tại Bắc Kinh, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Tàu Cộng Mao Ninh cho biết chủ tịch Tập Cận B́nh hôm qua đă tuyên bố với thủ tướng Kishida rằng việc đổ ra biển nước thải của Fukushima “ảnh hưởng đến sức khỏe của toàn nhân loại”. Tokyo vẫn khẳng định nước thải đó không nguy hiểm và quan điểm này được sự ủng hộ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, một cơ quan của Liên Hiệp Quốc. 

 

Tuy có những bất đồng nói trên, thủ tướng Kishida cho biết ông và chủ tịch Tập Cận B́nh “đồng ư với nhau là phải t́m các giải pháp thông qua đối thoại và qua các cuộc thảo luận với tinh thần xây dựng”.

 

 

Khai mạc thượng đỉnh APEC, tổng thống Mỹ trấn an các nước châu Á

 

Một ngày sau khi gặp chủ tịch Tàu Cộng Tập Cận B́nh, tổng thống Mỹ Joe Biden, hôm qua, 16/11/2023, có bài diễn văn khai mạc thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái B́nh Dương (APEC), trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng giữa Mỹ và Tàu Cộng. 

 

Minh Anh

 

Tổng thống Mỹ Joe Biden phát biểu sau hội nghị bàn về Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ - Thái B́nh Dương v́ Thịnh vượng, bên lề thượng đỉnh APEC, ngày 16/11/2023, tại San Francisco. AP - Godofredo A. VĂ¡squez

 

Theo AP, trước sự hiện diện của lănh đạo các nước và doanh nghiệp trong vùng, tổng thống Mỹ Joe Biden cam kết tuân thủ các tiêu chuẩn cao trong thương mại và quan hệ đối tác, những mối quan hệ sẽ mang lại các lợi ích kinh tế cho toàn vùng Thái B́nh Dương.  

 

Nguyên thủ Mỹ tuyên bố: « Hoa Kỳ hiện diện tại đây là để ở lại » và khẳng định Hoa Kỳ « đang giảm thiểu rủi ro và đa dạng hóa » nhưng « không tách rời » khỏi Bắc Kinh.  

 

Tổng thống Biden nhấn mạnh đến sự khác biệt giữa Mỹ và đối thủ Tàu Cộng khi cho rằng Hoa Kỳ đă đầu tư khoảng 50 tỷ đô la vào các nền kinh tế trong Khuôn khổ Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái B́nh Dương năm 2023, bao gồm các lĩnh vực công nghệ năng lượng sạch, hàng không và an ninh mạng. 

 

Hăng tin Pháp AFP cho biết thêm tổng thống Mỹ cũng không quên cảm ơn sự đóng góp của nhiều doanh nghiệp châu Á - Thái B́nh Dương khi đầu tư « hơn 200 tỷ đô la » vào Mỹ kể từ khi ông nhậm chức.  

 

C̣n tại hội nghị bàn về Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ - Thái B́nh Dương v́ Thịnh vượng (IPEF), tổng thống Biden bảo đảm rằng những « cam kết thực tế, cụ thể đă được đàm phán trong một thời gian kỷ lục ». 

 

IPEF là một hiệp định liên chính phủ, không mang tính ràng buộc, quy tụ 13 nước trong vùng Ấn Độ - Thái B́nh Dương, trong đó có Nhật Bản, Ấn Độ, Úc, Nam Hàn và một phần lớn các nước Đông Nam Á nhưng Tàu Cộng không được mời tham gia,

 

Theo giải thích của AFP, trên thực tế, nếu các cuộc thương lượng về chuỗi cung ứng, chuyển đổi năng lượng và cuộc chiến chống tham nhũng phần lớn đă được đúc kết, th́ sáng kiến IPEF đang gặp trở ngại trong vế thương mại, do những bất đồng ngay trong chính nội bộ đảng Dân Chủ, liên quan đến các quy định về lao động. 

 

Truyền thông Pháp, Mỹ lưu ư, những tuyên bố này được đưa vào lúc tổng thống Mỹ và chủ tịch Tàu Cộng vừa kết thúc cuộc gặp thượng đỉnh nhằm xoa dịu các căng thẳng giữa hai nước.

 

 

Brazil hứng chịu nắng nóng kỷ lục khi mùa hè chưa tới

 

Chưa tới mùa hè nhưng nắng và nóng gay gắt đă đổ xuống Brazil. Những ngày gần đây, nhiệt độ cảm nhận đă lên đến 59°C tại một khu phố nằm ở phía tây Rio de Janeiro. Chính quyền Brazil phải đặt 15 bang trong t́nh trạng báo động tối đa. Tiêu thụ điện tăng mức kỷ lục, đạt đỉnh hơn 100 ngàn megawatt trong tuần này. 

 

Minh Anh

 

Băi biển Recreio dos Bandeirantes, Rio de Janeiro, Brazil. Ảnh chụp ngày 15/11/2023. AFP - TERCIO TEIXEIRA

 

Từ Rio de Janeiro, thông tín viên đài RFI, Sarah Cozzolino gởi về bài phóng sự: 

« Luis mất hai giờ dùng phương tiện công cộng để đến tắm mát ở biển. Cậu học sinh này có thể thoát khỏi hơi nóng ngột ngạt của pḥng học.

 

Em nói: "Ở trường học không có máy lạnh, và chỉ có hai quạt máy trong số năm chiếc là c̣n hoạt động. Lẽ dĩ nhiên, áo tôi ướt đẫm mồ hôi". 

 

Vào buổi trưa, băi biển Ipanema chật kín người. Những chiếc dù chống nắng cắm sát nhau và âm lượng các loa được bật hết cỡ. Leticia và Laura đang thoa đầy kem chống nắng. 

 

Leticia giải thích: "Chúng tôi chỉ thích mùa hè nhưng đó là để đi tắm biển. Bởi v́, để làm việc, để sinh sống, th́ thật là khủng khiếp, và rất đáng lo ngại nữa, bởi v́, lượng nước và điện tiêu thụ tăng vọt, hóa đơn cũng tăng theo, và môi trường cũng bị ảnh hưởng". 

 

Paulo khó khăn len lỏi giữa những người tắm biển. 23 tuổi, anh bán maté, một loại nước mát khi phải vác b́nh nước hơn 20 kg trên vai. Mỗi ngày, anh đi dưới trời nắng chói chang, đôi chân trần trên cát, trên một đoạn đường gần 20 km. 

 

Paulo thổ lộ: "Phải làm việc dưới nắng nóng thế này thật là khổ. Đôi mắt tôi rát bỏng. Người tôi mệt mỏi. Buổi tối, tôi đau khắp ḿnh. Một ngày nọ tôi suưt bị xỉu, đổ mồ hôi lạnh toát. Nhưng tôi uống nước có gaz th́ đỡ ngay." 

 

Cách đấy khoảng 100 mét, những người lính cứu hỏa đang tiến hành cứu cấp trên biển, bởi v́ có nhiều người đi tắm muốn làm mát người nhưng lại không biết bơi, và bất ngờ bị nhiều ḍng chảy vinh Rio cuốn trôi. » 

 

 

Tin tổng hợp

 

RFI

 

(Reuters) – Việt Nam gia tăng bồi đắp đảo ở Trường Sa. Trong báo cáo tuần này, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), trụ sở tại Washington, dựa trên các ảnh vệ tinh, cho biết Việt Nam đă tăng cường nạo vét và bồi đắp ở quần đảo Trường Sa trên ở Biển Đông, tạo ra thêm 134ha đất kể từ tháng 12/2022. Diện tích này lớn hơn nhiều so với 49ha mà Việt Nam đă tạo ra từ năm 2012 đến năm 2022, và như vậy là Việt Nam chỉ đứng sau Tàu Cộng về việc bồi đắp đảo ở quần đảo Trường Sa. Bộ Ngoại giao Việt Cộng đă không trả lời yêu cầu b́nh luận. 

 

(AFP) – Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ công du Đức. Theo lịch tŕnh, tổng thống Recep Tayyip Erdogan sẽ gặp tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier trước khi có cuộc hội đàm với thủ tướng Olaf Scholz ngày hôm nay, 17/11/2023. Đây là chuyến thăm Đức đầu tiên của nguyên thủ Thổ Nhĩ Kỳ từ năm 2020 và cũng là một chuyến thăm gây nhiều tranh căi tại Đức, do những lời đả kích gay gắt của tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ chống lại Israel khi cáo buộc nước này là một Quốc gia « khủng bố » trong chiến dịch tấn công Hamas.   

 

(AFP) – Mỹ và Philippines kư thỏa thuận hợp tác hạt nhân. Đang có mặt tại Mỹ để dự hội nghị APEC, tổng thống Philippines Ferdinand Marcos, hôm qua, 16/11/2023, đă chứng kiến lễ kư kết hiệp ước hợp tác hạt nhân giữa bộ trưởng Năng Lượng Philippines với ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken. Thỏa thuận này sẽ mở đường cho đầu tư Mỹ nhằm khởi động lại năng lượng nguyên tử tại một quốc gia đang chạy đua mở rộng nguồn cung cấp điện.  

 

(AFP) – Nicaragua: Nghị Viện phê chuẩn thỏa thuận tự do mậu dịch với Tàu Cộng. Nghị Viện Nicaragua, do đảng cầm quyền Mặt Trận Giải Phóng Dân Tộc Sandino chiếm đa số, hôm qua, 16/11/2023, đă phê chuẩn văn bản với đa số tuyệt đối. Chủ tịch Quốc hội ông Gustavo Porras tuyên bố thỏa thuận có hiệu lực ngay từ tháng Giêng năm 2024. Chính quyền Nicaragua khẳng định thỏa thuận này cho phép miễn trừ thuế đến 91% những mặt hàng có thể xuất cảng được sang Tàu Cộng nhưng không cho biết thêm chi tiết, và cho phép thúc đẩy gia tăng đầu tư của Tàu Cộng tại quốc gia Trung Mỹ này.

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính