Theo dòng thời sự ngày 03/10/2026

 

 

Công khai chuyển giao tù binh Bắc Hàn, Ukraine đẩy Nam Hàn vào thế khó

 

Tổng thống Ukraine, tại Liên Hiệp Quốc, bất ngờ thông báo Kyiv đã chuyển giao cho Nam Hàn hai binh sĩ Bắc Hàn bị bắt làm tù binh. Seoul lên án Kyiv không giữ lời và đe dọa trả đũa nếu chính quyền Zelensky không chính thức xin lỗi.

 

Trọng Thành

 

Ảnh trên tài khoản Telegram chính thức của tổng thống Ukraine cho thấy một người được cho là binh sĩ Bắc Hàn, đang bị tạm giữ tại một địa điểm không được tiết lộ ở Ukraine. © Compte Telegram V_Zelenskiy_official / via AFP

 

Vụ hai tù binh Bắc Hàn diễn biến ra sao?

 

Các lực lượng Ukraine đã bắt giữ hai quân nhân Bắc Hàn này tại tỉnh Kursk của Nga vào tháng 1/2025, khi kiểm soát vùng lãnh thổ này. Đây là hai trong số hàng nghìn binh sĩ mà Bình Nhưỡng cử đi chiến đấu tại Nga. Cả hai tù binh sau đó đều bày tỏ mong muốn đến Nam Hàn, quốc gia vốn có chính sách coi dân Bắc Hàn là công dân nước mình. Vào tháng 7, hai tổng thống Zelensky và Lee Jae Myung đã đồng thuận giải quyết vấn đề này trên tinh thần tôn trọng « ý nguyện » của các tù binh.

 

Theo trang mạng Singapore CNA, ban đầu Kyiv cho biết Ukraine sẵn sàng bàn giao tù binh cho Bình Nhưỡng, nếu nhà lãnh đạo Kim Jong Un có thể tạo điều kiện cho việc trao đổi các binh sĩ Ukraine đang bị Nga giam giữ. Tuy nhiên, các tổ chức nhân quyền đã kêu gọi ông Zelensky không để hai người này trở lại Bắc Hàn do lo ngại nguy cơ họ bị trừng phạt, khi Bắc Hàn có chính sách đòi hỏi quân nhân tự sát để không bị lọt vào tay đối phương. Nghị sĩ Nam Hàn Youn Kun-young cho biết hai binh sĩ này đã được chuyển đến Nam Hàn vào giữa tháng 9/2026.

 

Mâu thuẫn bùng phát giữa Kyiv và Seoul không xoay quanh việc Nam Hàn tiếp nhận các binh sĩ Bắc Hàn, mà nằm ở việc Ukraine quyết định công khai thông tin về vụ chuyển giao. Theo CNA, cơ quan Tình báo Quốc gia Nam Hàn trong một cuộc họp với các nghị sĩ nước này đã cho biết ban đầu, chính phía Ukraine yêu cầu giữ bí mật tuyệt đối do lo ngại việc tiết lộ thông tin có thể ảnh hưởng đến các đàm phán trao đổi tù binh trong tương lai với Nga.

 

Tại sao Ukraine lại công khai việc chuyển giao tù binh?

 

Nhà chính trị học Chaesung Chun, giám đốc Trung tâm An ninh Quốc gia (National Security Research Center), Viện Nghiên cứu Đông Á, giáo sư Đại học Quốc gia Seoul, nhấn mạnh trước hết đến việc tổng thống Zelensky quyết định thông báo về chuyển giao tù binh chiến tranh Bắc Hàn tại diễn đàn phiên họp cấp cao của Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc là nằm trong chiến lược « phơi bày tối đa » các nỗ lực của Nga thu hút sự hỗ trợ của các đồng minh trong cuộc xâm lăng chống Ukraine. Việc tiết lộ các chi tiết như việc các tù binh chiến tranh Bắc Hàn xin tị nạn tại Nam Hàn, và việc một trong số họ đã cố gắng tự tử ngay khi bị bắt, có thể được hiểu là « nhằm đồng thời làm nổi bật bản chất đàn áp của chế độ Bắc Hàn và thảm cảnh của những người đứng về phía Nga ».

 

Tuy nhiên, mục tiêu chính ẩn đằng sau việc công khai thông tin này có thể là hoàn toàn khác. Cơ quan Tình báo Quốc gia Nam Hàn đã tổ chức một cuộc họp kín với một ủy ban Quốc Hội hôm thứ Tư, 30/09, về vấn đề này. Theo chính trị gia cánh hữu đối lập Nam Hàn, Yoo Yeong-ha, được AP dẫn lời, cơ quan tình báo Nam Hàn nhận định tổng thống Zelensky có thể đã tiết lộ thông tin về việc chuyển giao này nhằm tranh thủ sự ủng hộ của công chúng Nam Hàn đối với việc cung cấp vũ khí sát thương và có thêm các hình thức hỗ trợ khác cho Ukraine. Nghị sĩ Yoo không cho biết chi tiết về nhận định của cơ quan tình báo.

 

Nam Hàn, vốn là một nhà sản xuất vũ khí lớn, đang chịu áp lực từ một số quốc gia phương Tây và Kyiv trong việc cung cấp vũ khí sát thương cho Ukraine. Cho đến nay, Seoul tuân thủ chính sách lâu nay là không trực tiếp cung cấp vũ khí sát thương cho các quốc gia đang có chiến tranh, mặc dù họ đã xem xét các yêu cầu cung cấp vũ khí phòng thủ.

 

Trả lời CNA, chuyên gia về bang giao quốc tế vùng Đông Á Ryu Yongwook, giảng viên Trường Lý Quang Diệu (Lee Kuan Yew School of Public Policy), Singapore cho rằng động thái công khai thông tin của tổng thống Zelensky có thể là một tín hiệu gửi tới Nam Hàn: « an ninh quốc gia của họ cũng có thể bị đe dọa trong tương lai nếu không hỗ trợ Ukraine giành chiến thắng trong cuộc xung đột quân sự với Nga », tuy nhiên tổng thống Ukraine đã « không lường trước được những vấn đề phức tạp có thể nảy sinh từ việc tiết lộ thông tin về việc chuyển giao tù binh ».

 

Đã có thỏa thuận về bí mật thông tin?

 

Sau khi tổng thống Zelensky tiết lộ vụ chuyển giao, trên mạng X, tổng thống Lee Jae-myung khẳng định Ukraine đã vi phạm « thỏa thuận không tiết lộ thông tin » và gọi đây là điều đáng tiếc. Trên Facebook, ông Dmytro Lytvyn, cố vấn của tổng thống Zelensky bác bỏ một thỏa thuận như vậy.

 

Bộ Ngoại giao Nam Hàn đã thông báo với đại diện ngoại giao Ukraine rằng đã có một « thỏa thuận rõ ràng ». Trả lời báo Anh The Guardian, liệu thỏa thuận đó có phải được ghi trong văn bản hay không, bộ Ngoại Giao chỉ cho biết hai bên « đã quyết định giải quyết vụ việc một cách kín đáo ». Đại sứ quán Ukraine tại Seoul đã không phản hồi câu hỏi của báo Anh về vấn đề này.

 

Vì sao Seoul một mực yêu cầu Kyiv xin lỗi? Vì sao Nam Hàn cần giữ bí mật?

 

Theo CNA, có ba lý do chính khiến Nam Hàn coi trọng việc giữ kín thông tin. Một là sự an toàn đối với các tù binh Bắc Hàn và gia đình họ. Các quan chức Nam Hàn cho rằng việc công khai vụ chuyển giao có thể đặt hai người này cũng như người thân của họ đang ở Bắc Hàn vào tình thế nguy hiểm. Ngoài ra còn có những cân nhắc về mặt chính trị. Chuyên gia Ryu Yongwook trường Lý Quang Diệu, Singapore, cho biết việc công khai thông tin về việc chuyển giao binh sĩ Bắc Hàn sang Nam Hàn có thể gây trở ngại cho những nỗ lực của chính quyền Lee Jae Myung nối lại đối thoại với Bình Nhưỡng.

 

Trả lời CNA, chuyên gia về Bắc Hàn Park Won-gon, Đại học Ewha ở Seoul, cũng chia sẻ cùng quan điểm, khi nhấn mạnh là tổng thống Nam Hàn dường như lo ngại việc thông tin về tiếp nhận binh sĩ Bắc Hàn có thể làm gia tăng thái độ thù địch của Bình Nhưỡng, trong bối cảnh « Bắc Hàn đã tận dụng hình ảnh các binh sĩ này để xây dựng câu chuyện về chủ nghĩa anh hùng, phục vụ công tác tuyên truyền của chế độ ».

 

Theo các nhà phân tích Nam Hàn, tổng thống Lee có những phản ứng gay gắt trong lúc thông báo của tổng thống Ukraine làm dấy lên hàng loạt cáo buộc trong chính giới về việc lãnh đạo Nam Hàn - người đang có tỷ lệ ủng hộ thấp kỷ lục ở mức 38% - đã nói dối. Báo Anh The Guardian đặc biệt chú ý đến các áp lực gia tăng trong nội bộ phe cầm quyền, với việc nghị sĩ đảng Dân Chủ Kim Byung-joo, tuyên bố « không có lý do hay sự cần thiết nào » để hỗ trợ Ukraine và kêu gọi chính phủ « ngay lập tức » xem xét lại các khoản viện trợ.

 

Nhà chính trị học Shin Yul, Đại học Myongji, ghi nhận việc công khai thông tin của Kyiv hoàn toàn trái ngược với lập trường « cẩn trọng tột độ » của chính quyền Lee Myung Back, trong bối cảnh các động thái hòa giải mới đây với Bình Nhưỡn cho đến nay vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể nào, và đặc biệt là sau sau vụ nổ mìn Bắc Hàn tại Khu giới tuyến phi quân sự khiến ba sĩ quan Nam Hàn bị thương ngày 21/09.

 

Bất đồng nghiêm trọng đến mức nào? Bang giao song phương có nguy cơ rơi vào khủng hoảng không?

 

Ngày 24/09, tổng thống Ukraine tiết lộ vụ việc. Chủ nhật 27/09, tổng thống Nam Hàn yêu cầu Kyiv xin lỗi, văn phòng tổng thống khẳng định hành động của Kyiv « gây tổn hại nghiêm trọng đến lòng tin » giữa hai chính phủ. Ngày thứ Hai, 28/09, bộ Ngoại giao Nam Hàn triệu đại diện ngoại giao Ukraine yêu cầu xin lỗi ở cấp chính phủ. Hôm nay, 02/10, tổng thống Nam Hàn cảnh báo Seoul sẽ có « các biện pháp », nếu Kyiv vẫn từ chối xin lỗi chính thức.

 

Trả lời truyền thông trong nước, ngoại trưởng Ukraine Andriï Sybiga chỉ thừa nhận « một hiểu lầm về ngoại giao ». Bộ Ngoại giao Nam Hàn hôm nay cho hãng tin AFP biết ngoại trưởng hai nước đang liên lạc để tìm cách giải quyết bất đồng. Theo chuyên gia Ryu Yongwook trường Lý Quang Diệu, Singapore, lợi ích trong bang giao song phương gắn bó quá mật thiết nên hai bên không thể để bất đồng gây tổn hại nghiêm trọng đến bang giao. Tuy nhiên, theo CNA, bất đồng ngoại giao này có thể gây trở ngại cho các cuộc thảo luận về việc tăng cường hỗ trợ quân sự từ Seoul, mặc dù bộ Ngoại giao Nam Hàn khẳng định rằng bất đồng này sẽ không ảnh hưởng đến viện trợ nhân đạo hay hợp tác tái thiết sau chiến tranh.

 

Nhà chính trị học Chaesung Chun, Trung tâm An ninh Quốc gia (National Security Research Center), Viện Nghiên cứu Đông Á Nam Hàn, lưu ý đến ba ẩn số có thể ảnh hưởng đến bang giao song phương Nam Hàn – Ukraine trong vụ tiết lộ thông tin chuyển giao tù binh. Thứ nhất là, nếu « Ukraine vẫn giữ nguyên lập trường hiện tại, bang giao có thể trở nên nguội lạnh ». Điều này ảnh hưởng đến các kênh hợp tác cấp chuyên viên giữa Nam Hàn và Ukraine trong lĩnh vực viện trợ nhân đạo và chia sẻ thông tin. Ẩn số thứ hai là thông tin về hai binh sĩ Bắc Hàn có thể tiếp tục rò rỉ, và vấn đề an toàn của thân nhân gia đình hai người ở miền Bắc, cùng phản ứng từ chính quyền Bình Nhưỡng. Ẩn số thứ ba là mức độ căng thẳng chính trị nội bộ tại Nam Hàn có gia tăng và kéo dài, do trở ngại ngoại giao nói trên không được giải quyết, hay không.